Nauki biblijne

Święty Paweł był, jest i będzie najwspanialszym mistrzem dla chrześcijan, zwłaszcza dla tych, których Bóg powołał do misji apostolskiej wśród pogan, których w naszym świecie jest coraz więcej. Od niego można się uczyć, jak żyć i nie żyć, aby Stwórcy się podobać, jaką drogą iść albo nie iść do Źródła i wiecznych pastwisk, utraconego raju, do apokalipsy już teraz i tutaj, a nie dopiero kiedyś. Został powołany do głoszenia Ewangelii Bożej, do szerzenia orędzia łaski Bożej, która w Chrystusie jedna człowieka z Bogiem, z samym sobą i z innymi. Choć żył przed dwoma tysiącami lat może być mistrzem każdego czasu, także naszego. Uważał siebie za apostoła narodów i nim był duszą i ciałem, bez reszty, głęboko przekonany, że to Bóg go powołał, wybrał i posłał. I to przekonanie oraz troskę o to, aby imię Jezusa znane było wszystkim ludziom przypieczętował męczeńską śmiercią. Temu przewspaniałemu Apostołowi, jego życiu i działalności oraz jego światu jest poświęcona niniejsza praca. Każdy człowiek ma swój świat. Zwiększa się on z jego wiekiem. Począwszy od tego małego w łonie matki po ten nieskończony po przekroczeniu bram wieczności. Jest świat wewnętrzny i zewnętrzny. To przede wszystkim ludzie, z którymi i wśród których on żyje, których spotyka, których kocha lub którzy go kochają albo nienawidzą. To także miejsca, w których był lub pragnął być, wsie i miasta, góry i doliny, wyspy, kraje, kontynenty — najogólniej mówiąc żywy lub nieożywiony świat, w którym człowiek został zanurzony lub w który świadomie albo przypadkowo wchodzi. Nieskończona jest lista elementów tego geograficzno–polityczno–religijnego świata człowieka, w którym się rodzi, wzrasta, żyje i pracuje, raduje się i cierpi, i umiera. Także objawienie Boga ma wymiary geograficzne i topograficzne.

Książka autorstwa trojga znanych profesorów: Renaty Jasnos (AIK Kraków), Marka Baraniaka (UW Warszawa) i Andrzeja Mrozka (UJ Kraków) zasługuje na baczniejszą uwagę czytelnika ze względu na znaczenie zawartych w niej myśli biblijnych, lingwistycznych i pedagogicznych. Szczególnie cenne w monografii jest przybliżenie odbiorcom znaczenia samego „dyskursu” pomiędzy tekstem biblijnym a czytającym ów tekst człowiekiem.

- ks. dr hab. Bogdan Zbroja, prof. UPJPII

Walorem tej pozycji jest próba ukazania złożonego charakteru starożytnych tekstów biblijnych na podstawie przykładów ze Starego Testamentu, z literatury targumicznej i Nowego Testamentu. Autorzy słusznie podkreślają w swoich badaniach, że istnieją relacje intertekstualne analizowanych tekstów z innymi tekstami biblijnymi, okołobiblijnymi oraz innymi literackimi tekstami starożytnego Bliskiego Wschodu. W prezentowanej publikacji autorzy zwracają uwagę na dyskursy o charakterze społeczno-tożsamościowym, historycznym i religijnym, które kształtowały się w długim procesie dziejów narodu wybranego. Izrael w różnym czasie i w różnych okolicznościach odczytywał na nowo, reinterpretował i aktualizował tradycje przekazane przez ojców. W sposób szczególny ukazują oni istotną funkcję dyskursów w procesie budowania określonej tożsamości.

- ks. prof. dr hab. Mirosław S. Wróbel (KUL)

Jest to publikacja z zakresu egzegezy Pisma Świętego i teologii biblijnej (niebędąca jednak typową rozprawą naukową), która w przystępny sposób przybliża słowo Boże szerokim kręgom odbiorców.

Tematem rozważań zawartych w piątym tomie Katechez biblijnych jest męka, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Autor, o. Stanisław Czyż, w poszczególnych katechezach poddaje analizie poszczególne wersety z czterech ostatnich rozdziałów Ewangelii według św. Jana: najpierw cytuje fragment tekstu Ewangelii, następnie wyjaśnia go, aby na koniec wyciągnąć wnioski o charakterze pastoralnym i egzystencjalnym, ilustrując je niejednokrotnie przykładami.

Książka z pewnością okaże się świetnym wyborem i pomocą dla duszpasterzy i katechetów oraz tych wszystkich, którzy są zainteresowani problematyką biblijną.

Od czasów starożytnych Biblia - Stary i Nowy Testament - była czytana nie tylko przez ludzi wierzących czy uczonych jako księga święta, ale także przez pisarzy, malarzy, rzeźbiarzy, muzyków, którzy z niej czerpali natchnienie do swojej twórczości. Wyrażano ją w teatrze, operze a nawet w balecie, a wkrótce po odkryciu filmu powstały pierwsze filmy biblijne. Z Biblii przechodziły do języka potocznego pojęcia i zwroty, często stając się tytułami dzieł znanych pisarzy. A to wszystko czynili zarówno żydzi, chrześcijanie (katolicy, protestanci, prawosławni) jak i agnostycy i niewierzący, których urzekał klimat Biblii. I tak stała się ona wielką matrycą kultury europejskiej. O tym właśnie mówi ta książka – jak Biblia, jej poszczególne księgi, epizody czy postaci były w ciągu wieków interpretowane i przedstawiane, jak zwroty biblijne wchodziły do różnych języków.

Pomimo tego, że postać o. Piotra Rostworowskiego (1910–1999), jak i jego spuścizna piśmiennicza nie są całkowicie obce polskiemu Czytelnikowi, to jednak nadal tyniecki i bielański przeor wraz ze swoją myślą duchową pozostaje postacią do końca nieodkrytą. Na redakcyjną oprawę oczekują nieznane szerszemu gronu konferencje, zapiski i listy o. Piotra. Miejmy nadzieję, że te wartościowe teksty zostaną we właściwy sposób przygotowane i wyeksponowane, by mogły służyć wszystkim poszukującym Boga.

Jedną z najważniejszych praktyk w życiu każdego mnicha jest lectio divina – modlitewne spotkanie ze Słowem Bożym. Niniejszy komentarz można traktować jako zapis doświadczenia ojca Piotra na tym szczególnym polu życia modlitwy. Niech ci, którzy będą czytać ten tom, zapałają równie wielką miłością do Pisma Świętego, jak Autor naszego komentarza…

List do Hebrajczyków to nowa pozycja w uznanej przez teologów i biblistów serii pn. Nowy Komentarz Biblijny. Komentarz solidnie i rzetelnie opracowany, wymagał dużego nakładu pracy od autora. Ks. Artur Malina wywiązał się z tego zadania doskonale. Prezentując problematykę literacką i historyczną, badając strukturę i przesłanie Listu do Hebrajczyków, czyni to w sposób zwięzły i ciekawy, a przy tym interesujący dla czytelnika. A wcale nie było to takie łatwe. List do Hebrajczyków, od lat budzący kontrowersje i spory wśród biblistów m.in. jeśli chodzi o autora, precyzyjne określenie miejsca i czasu powstania, a także jego adresata, to wyzwanie dla każdego naukowca. Wydawnictwo jest przeznaczone dla teologów i biblistów, ale będzie też ciekawą lekturą dla osób zainteresowanych pogłębianiem wiedzy biblijnej.

Jak się modlić Pismem Świętym to zapis konferencji, które ojciec Krzysztof głosił u szczecińskich dominikanów. Myliłby się jednak ten, kto by sądził, że lektura ta jest przeznaczona dla księży i mnichów. Dzięki przystępnemu i obrazowemu językowi autora, jego wielkiej wrażliwości na odbiorcę oraz zachwycającej umiejętności ukazania nawet najtrudniejszych zagadnień w sposób jasny i zrozumiały książka stanowi doskonałą propozycję dla wszystkich wierzących, którzy w modlitwie poszukują pełnego, głębokiego kontaktu z Bogiem. Ta swoista „biblijna podróż po modlitwie” staje się niepowtarzalną szansą na odnalezienie zarówno własnej metody czytania Biblii, jak również indywidualnego sposobu rozmowy z Bogiem.

„Książkę dr Alfreda Palli przeczytałem z wielkim zainteresowaniem i równocześnie satysfakcją. Autor, znakomity teolog chrześcijański i pisarz, wybitny znawca zagadnień biblijnych, zaprezentował w niej całą gamę cennych wiadomości dotyczących dziejów dawnego Izraela (...). Książka, napisana w sposób przejrzysty i fascynujący, wzbogaca naszą wiedzę o Piśmie Świętym, jego powstaniu i dziejach oraz zawartym w nim przesłaniu zbawczym. Książkę oceniam bardzo wysoko i z całego serca polecam”.

Ksiądz prof. dr hab. Zachariasz Łyko, Katedra Filozofii i Socjologii, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie

Myśl starożytnych Hebrajczyków, jako na wskroś praktyczna, tzn. zainteresowana przede wszystkim celowym działaniem w życiu, była daleka od wszelkiej metafizyki, choć ze strony uczonych nie brakło prób doszukiwania się przynajmniej jej podtekstów w pismach proroków. Trzeba więc szukać w Piśmie Świętym biblijnej koncepcji czasu na innej drodze niż dociekania teoretyczne typowe dla myśli greckiej. Tą właściwą drogą jest wzięcie pod uwagę pewnej szczególnej cechy naszego zbioru ksiąg składających się na Biblię. Choć zawiera ona nie tylko księgi historyczne, całkiem słusznie nosi niekiedy synonimiczną nazwę historii świętej, która ma jeden temat zasadniczy, a jest nim zbawienie.

Stąd dzieje zbawienia z punktu widzenia czasu nie są równoznaczne z wciągnięciem poszczególnych zbawczych czynów Boga do gotowej już przestrzeni czasu, lecz raczej szereg czynów Bożej łaski tworzy (…) następstwo czasów jako produkt uboczny.

Prawidłową kategorią biblijną jest użyty tutaj bardzo już dziś spopularyzowany zwrot „dzieje zbawienia”, którego synonimem jest „zbawczy plan Boga”. Jest to zarazem główna treść Pisma Świętego jako dzieła Bożego. Czas więc w Piśmie Świętym ma wymiar wyłącznie sakralny.

U Greków czas nie miał takiego wymiaru, choć ich religia znała kalendarz świąt, powiązany z życiem społecznym, a ich filozofowie (Platon, Arystoteles, stoicy) zastanawiali się także nad relacją czasu do wieczności Boga, którego różnie pojmowali. Obok dociekań filozofów trzeba u Greków wziąć pod uwagę jeszcze ich mitologię nie ze względu na ewentualne powiązania z biblijną koncepcją czasu, lecz dla uwydatnienia kontrastu, jaki między nimi występuje. Mitologia grecka, przejęta także przez Rzymian, opierała się na cyklicznej koncepcji czasu. Poetycką formę tej koncepcji nadał epik Hezjod z Askry (VII wiek przed Chr.). Od niego wzięły początek ustalone potem cztery wieki ludzkości: złoty, srebrny, brązowy i żelazny, po którym miał nastąpić da capo wiek złoty – i tak bez końca… Rzymianie ten cykl czterech wieków przypisywali Sybilli z Cumae. Dlatego też w naszej pamięci utrwalił się ten mit w jego rzymskiej recepcji, znanej ze szkolnej ławy, o ile uczyliśmy się łaciny. Jeśli tak, to pamiętamy Metamorfozy Owidiusza zaczynające się od słów: Aurea prima sata est aetas…, oraz z Wergiliusza IV Eklogę, która nawiązując do Sybilli z Cumae wieściła po wieku żelaznym nowy wspaniały początek niezmiennego cyklu: Ultima Cumaei venit iam carminis aetas: magnus ab integro saeclorum nascitur ordo (Ecl. IV,5).

Otóż w przeciwieństwie do greckiej koncepcji cyklicznej Hebrajczycy – mimo że postrzegali ustalone przez Boga zjawiska: tak w przyrodzie cykl pór roku, jak w życiu ludzkim występujące parami kontrastowe sytuacje – trzymali się zawsze linearnej koncepcji czasu właśnie dlatego, że ich święta historia zmierzała do kresu, jaki Bóg jej zakreślił.

Poznawać mamy Jezusa Chrystusa jak najbardziej osobiście. Na ostatnim słowie należy położyć nacisk, gdyż dzisiejszym „znakiem czasu” i zarazem wymogiem życia duchowego jest personalizm. Po linii tego trendu tutaj pójdziemy.

Na wiele sposobów można poznawać Jezusa Chrystusa z kart Pisma Świętego, zwłaszcza z Nowego Testamentu, który odsłania niezgłębione bogactwo Chrystusa (Ef 3,8). Personalizm zaś podsuwa nam jako temat szczególnie wart rozważenia – spotkania Jezusa w Ewangeliach z poszczególnymi osobami.