Prawosławie

Akatyst na cześć Zwiastowania Przenajświętrzej Bogarodzicy wydany w nowej szacie graficznej, umożliwia korzystanie z niego w domu, podróży, pracy i podczas innych zajęć bowiem Bożą wolą i życzeniem Bogarodzicy jest jego systematyczne czytanie przez każdego członka społeczności cerkiewnej na chwałę Bożą i dla naszego zbawienia.

Tekst Akatystu w języku cerkiewnosłowiańskim

Akatyst na cześć Zwiastowania Przenajświętrzej Bogarodzicy wydany w nowej szacie graficznej, umożliwia korzystanie z niego w domu, podróży, pracy i podczas innych zajęć bowiem Bożą wolą i życzeniem Bogarodzicy jest jego systematyczne czytanie przez każdego członka społeczności cerkiewnej na chwałę Bożą i dla naszego zbawienia. Tekst Akatystu w transliteracji polskiej oraz tłumaczeniu na język polski.

Tom rozpraw międzynarodowej konferencji naukowej „Wielkie Powroty", zorganizowanej przez prawosławny klasztor św. Onufrego w Jabłecznej, zawiera zbiór artykułów poświęconych problematyce prawosławnego dziedzictwa dawnej Rzeczypospolitej, które zostało utracone bądź wywiezione poza granice obecnej Polski w okresie І і II Wojen Światowych. Międzynarodowa konferencja i tom rozpraw, zrealizowane w ramach grantu Ministerstwa Spraw Zagranicznych, po raz pierwszy w nauce polskiej przedstawiają daną problematykę w tak rozległym i systematycznym ujęciu. Międzynarodowe grono badaczy z Polski, Białorusi, Rosji, Ukrainy, Litwy i Czech, składające się z przedstawicieli czołowych instytucji naukowych i muzealnych, zaprezentowało swoje badania z zakresu historii sztuki, slawistyki, archiwistyki, historii, archeologii, muzykologii i kampanologii, tworząc rozległą perspektywę prawosławnego dziedzictwa, bez którego trudno wyobrazić sobie niepowtarzalność kulturowego fenomenu dawnej Rzeczypospolitej. Za sprawą niniejszego tomu do obiegu naukowego po raz pierwszy trafia wiele zabytków, archiwaliów, unikatowych zdjęć i rękopisów, dzieł sztuki i nowych atrybucji uświadamiających stopień strat Polski w zakresie jej prawosławnego dziedzictwa i otwierających drogę do ich poszukiwań i powrotów. Niniejszy tom wraz z konferencją inicjują szeroki program naukowo-badawczy, którego podejmuje się klasztor św. Onufrego w Jabłecznej celem szerzenia wiedzy i prowadzenia badań nad prawosławną liturgią i sztuką dawnej Rzeczypospolitej.

Do książki dołączona jest płyta "Nie płacz nade Mną, Matko" z wybranymi utworami omawianymi w publikacji w wykonaniu chóru "Pathos", "Fili" i Przyjaciele pod dyrekcją Michała Uścinowicza.

SŁOWO WSTĘPNE

Centralną postacią św. Ewangelii jest Jezus Chrystus. Postać Matki Bożej jest przedstawiona w cieniu jej Syna Bogoczłowieka, naszego Zbawiciela. Taki porządek w opisach św. Ewangelii jest zgodny z Wolą Bożą. Po nauce wynikającej z tajemnicy św. Krzyża nie ma bardziej doniosłej niż ta, która wypływa z milczenia Bogurodzicy. Matka Boża jest przepiękną postacią, której do końca nie są w stanie wyśpiewać wszystkie chóry anielskie, wszyscy święci, cała ludzkość i cały wszechświat. Najświętsza Dziewica jest Orędowniczką wszystkich, którzy zwracają się do niej w potrzebie. Przywoływana w codziennej modlitwie, tak bliska sercom wiernych, a jednocześnie tak bardzo rrzez nich niepoznana. I choć o Najświętszej Bogurodzicy napisano wiele poematów, rozpraw naukowych i książek, to wychwalać ja można bez końca. Każde nowe dzieło otwiera nową perspektywę bądź porządkuje pewną wiedzę dotyczącą tej, która zrodziła Jezusa Chrystusa. Z radością należy, zatem, powitać książkę ihumenaPantelejmona Karczewskiego) „Nie płacz nade Mną, Matko. Bogurodzica w prawosławnych hymnach Wielkiego Tygodnia”. To owoc długiej pracy badawczej i ogólnych zainteresowań młodego mnicha hymnografią rrawosławną, za to mu chwała. Większa część książki to rozprawa doktorska autora, napisana pod moim kierunkiem i obroniona w 2021 r. na Wydziale Teologicznym Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Po rozszerzeniu stanowi obecnie logiczną całość prezentującą prawosławną mariologię przez pryzmat bogatych tekstów liturgicznych Wielkiego Tygodnia, które są wielkim bogactwem duchowym Prawosławia.
Zachęcam wszystkich do lektury książki ihumena Pantelejmona (Karczewskiego). Jestem przekonany, że monografia ta zainteresuje nie tylko wąskie grono badaczy św. Liturgii. Żywię nadzieję, że trafi ona do rąk szerokiego spektrum wiernych zarówno Cerkwi prawosławnej w Polsce, jak i innych wyznań, oraz będzie pomocą w poznawaniu bogactwa prawosławnego nabożeństwa, a także inspiracją do oddawania czci Najświętszej Bogurodzicy, Matki całej ludzkości.

Od czasu, kiedy w 2009 r. ukazał się polskojęzyczny przekład książki metropolity (wówczas biskupa) Hilariona (Ałfiejewa) „Misterium wiary”, minęło już kilkanaście lat. Jej nakład wyczerpał się już dawno, nie ustało jednak zainteresowanie nią czytelników w naszym kraju. Pobudziło to wydawcę do dokonania wznowienia tej wyjątkowej książki. Wyjątkowej choćby z tego powodu, że ukazała się ona w przekładach na ponad 20 języków w nakładzie kilkuset tysięcy egzemplarzy. Zachęcając czytelników interesujących się Prawosławiem i prawosławną teologią do sięgnięcia po bestseler metropolity Hilariona, warto w kilku zdaniach przedstawić jego bardzo bogatą już biografię. Metropolita Hilarion to absolwent moskiewskich wyższych szkół teologicznych, studiów doktoranckich z filozofii na Uniwersytecie w Oksfordzie i studiów doktoranckich z teologii w Instytucie Teologicznym św. Sergiusza w Paryżu, obecnie zaś profesor Moskiewskiej Akademii Teologicznej, doktor honoris causa i honorowy profesor ponad dwudziestu rosyjskich i zagranicznych wyższych uczelni. Od 2009 r. kieruje on Wydziałem Zewnętrznych Stosunków Cerkiewnych Patriarchatu Moskiewskiego. Jest autorem szeregu przekładów literatury patrystycznej z języków starożytnych, kilkuset prac z zakresu teologii, w tym kilkudziesięciu książek, kilkunastu utworów muzycznych, głównie na chór i orkiestrę, i kilkudziesięciu filmów. „Misterium wiary” to – słowami arcybiskupa wrocławskiego i szczecińskiego Jerzego, Prawosławnego Ordynariusza Wojskowego, autora Przedmowy do wydania polskiego – „przede wszystkim elementarz wiary prawosławnej, który wprowadza nas w tajemnicę poznawania Boga”. „Niezwykle cenna” w książce – słowami tegoż hierarchy – „jest również umiejętność uzasadniania rozważań Autora cytatami patrystycznymi”. Biskup Kallistos (Ware), profesor i nauczyciel metropolity Hilariona, gdy był on jeszcze jego studentem i gdy pisał „Misterium wiary”, z uznaniem dla swojego ucznia w anglojęzycznym wydaniu jego pracy pisał: „Książkę ‘Misterium wiary’ charakteryzuje podejście całościowe i wszechogarniające. Dla jej autora nie istnieje rozgraniczenie pomiędzy teologią i duchowością, między dogmatem i osobistym doświadczeniem, między wiarą i modlitwą: wszystko to razem tworzy jedną całość. Biskup Hilarion zgadza się z myślą Świętych Ojców, że „teologiem jest ten, kto prawdziwie się modli”. Jego troską nie jest przedstawienie – w abstrakcyjnym, „scholastycznym” stylu – tego, w co wierzą prawosławni chrześcijanie. Stara się on zaprezentować prawosławne nauczanie z perspektywy osobistej, praktycznej i dynamicznej, jako drogę życia”. Zachęcając zainteresowanych do sięgnięcia po prezentowaną książkę przytoczmy jeszcze fragment autorskiej przedmowy do drugiego jej rosyjskojęzycznego wydania, zwracając szczególną uwagę na zadane w tym cytacie pytania: „Wypływająca z doświadczenia duchowego prawosławna teologia, której obcy jest racjonalizm i scholastyka, pozostaje żywa i aktualna w naszych czasach w nie mniejszym stopniu niż setki lat wcześniej. Człowieka zawsze nurtowały i nurtują pytania: czym jest prawda? Na czym polega sens życia? Jak prawdziwie poznać Boga i osiągnąć błogosławieństwo Boże? Chrześcijaństwo nie dąży do tego, aby postawić kropkę nad ‘i’, wyczerpując w ten sposób wszystkie wątpliwości ludzkiej duszy. Otwiera ono inną realność, tak przewyższającą wszystko, co nas otacza w ziemskim życiu, że napotkawszy ją człowiek zapomina o swoich pytaniach i wątpliwościach, bowiem jego dusza spotyka się z Boskością i milknie w obliczu Misterium, którego nie jest w stanie wyrazić żadne ludzkie słowo”. Odpowiedzi na te i inne pytania czytelnik znajdzie na łamach książki.

Służebnik Bożestwiennaja Liturgija iże wo swiatych otca naszeho Ioanna Złatoustaho. Boska Liturgia świętego ojca naszego Jana Chryzostoma.

Tekst równoległy: w językach cerkiewnosłowiańskim i polskim

Liturgia św. Jana Chryzostoma w języku polskim.
Służebnik Boska Liturgia świętego ojca naszego Jana Chryzostoma

Okres przygotowawczy do Wielkiego Postu, jak również sam Wielki Post, stanowiły dla śp. arcybiskupa Jeremiasza (Anchimiuka) swoistą soczewkę, przez którą można było zobaczyć, czym w istocie jest Cerkiew prawosławna.

Gdyby nie było tego zbawiennego okresu, wszystko inne w życiu liturgicznym Cerkwi straciłoby swoje znaczenie. Wielki Post jest wartością nadrzędną i mogą to zrozumieć tylko ci, którzy chociaż raz próbowali go przeżyć.

Arcybiskup Jeremiasz szczególnie cenił ten czas, postrzegając go w kategoriach wielkiego daru Boga.

Życzę czytelnikom duchowej korzyści z lektury tej niedużej, ale cennej publikacji i proszę o modlitwę za duszę arcybiskupa Jeremiasza - Hierarchy wyjątkowego i na zawsze obecnego w naszej pamięci.

Jerzy

Arcybiskup Wrocławski i Szczeciński

Prawosławny Ordynariusz Wojskowy

Rektor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie

Książka składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym został ukazany kontekst ustrojowo-społeczny carskiej Rosji. Po prezentacji geograficznej oraz przekroju narodowościowym zostały opisane dwie rzeczywistości wynikające z umiejscowienia Imperium Rosyjskiego na granicy Europy i Azji: filozofia ustroju państwa oraz rozumienia jednostki. Towarzyszy temu zarys sytuacji religijnej od strony etnicznej i prawnej. Religijność monarchy należy rozpatrywać zarówno od strony polityki administracyjnej i prozopograficznej, jak również z perspektywy osobistej pobożności i uczestnictwa w ceremoniach religijnych. Car był naturalnie wyznania prawosławnego i to stanowi osnowę drugiego rozdziału. Został w nim ukazany jako człowiek, mąż, ojciec oraz opiekun Cerkwi państwowej. Trzeci rozdział analogicznie przedstawił stosunek Mikołaja II do innych Kościołów oraz wspólnot religijnych. Ostatnia część jest poświęcona dwóm kwestiom: upadkowi cara (drodze do abdykacji oraz męczeństwa carskiej rodziny) oraz ocenie jego postaci zawartej w polskojęzycznej historiografii. Została ona podzielona na literaturę wydaną w Polsce od śmierci cara do upadku komunizmu oraz po 1990 roku. Zostały wyłonione główne drogi interpretacji życia i działalności Mikołaja II obecne w polskojęzycznej historiografii. Celem pracy jest próba odpowiedzi na pytanie o prawdziwą sylwetkę religijną cara w rozumieniu wypowiedzi i działań podejmowanych wobec mieszkańców Rosji zróżnicowanych pod względem etnicznym i religijnym. Praca ma charakter syntetyczny, opiera się na analizie dostępnej literatury w języku polskim. Nie jest oparta na źródłach archiwalnych (z uwagi na barierę językową), materiał źródłowy stanowią teksty epistolograficzne i pamiętnikarskie pochodzące zarówno od samego Mikołaja, jak również od osób bezpośrednio z nim związanych

Z ogromną przyjemnością polecamy Państwa uwadze IX tom Synaksarionu (Wrzesień). Nasza edycja będzie stanowić 12-tomowe dzieło, zbierające żywoty świętych od czasów Chrystusa po dzień dzisiejszy. Autorem opracowania jest atoski mnich Makary z monasteru Simonopetra. Święci są jedynymi niezmiennymi autorytetami życia duchowego dla wszystkich poszukujących zbawienia. Podążanie ich śladami z pewnością wzbogaci nas o cenne wskazówki na drodze poszukiwania Boga.

Z wielką radością przekazujemy Wam w darze monografię pt. Świadczyć o wierze naszych Ojców. Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska w latach 1989-2019. Idea tego wyjątkowego dzieła zrodziła się z troski o podtrzymanie i wzmocnienie naszej prawosławnej tożsamości. Ta księga pamięci w syntetyczny i obrazowy sposób ukazuje bogate dziedzictwo wiary i kultury naszych praojców i ojców, żyjących na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu. Dzięki nim został zachowany bezcenny duchowy skarb świętego prawosławia, który zobowiązani jesteśmy przekazać naszym dzieciom i wnukom.
W ciągu minionych trzydziestu lat, z Opatrzności Bożej i dzięki życzliwości wielu darczyńców z kraju i zagranicy oraz Waszemu zaangażowaniu, udało się przywrócić do świetności zniszczone, a niekiedy nawet zdewastowane, świątynie parafialne i filialne. A tam, gdzie to było niezbędne, dane nam było również wybudować nowe cerkwie, dzięki czemu jednoczymy się na cele-, bracji Boskiej Liturgii, oddając cześć Bogu. Aktualnie współuczestniczymy w odbudowie żeńskiego monasteru Opieki Matki Bożej w Turkowicach. To bardzo ważne miejsce żarliwej modlitwy naszych mniszek, wstawiających się u Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób, zarówno w naszych potrzebach osobistych i rodzinnych, jak i we wszelkich innych intencjach. Jestem bardzo wdzięczny za Waszą ofiarność i różnego rodzaju pomoc w odnowie życia monastycznego, tak ważnego dla duchowego zdrowia nas samych, naszych rodzin, parafii i całej diecezji lubelsko-chełmskiej.
Z woli Bogarodzicy, Której opiekuńczość względem nas wszystkich gorliwie upraszają mniszki z Turkowic, po ponad stu latach, odradza się życie liturgiczne w północno-zachodnim rejonie naszej diecezji, a mianowicie w Mińsku Mazowieckim. Do roku 1914 społeczność prawosławna modliła się w cerkwi pw. Opieki Matki Bożej, która została rozebrana w okresie międzywojennym. Ze względu na fakt, iż w Mińsku Mazowieckim mieszkają nasi bracia i siostry w świętej wierze prawosławnej, od 14 lutego 2016 roku rozpoczęto sprawowanie nabożeństw. Obecność prawosławnej diaspory w tym mieście była bezpośrednim powodem do restytucji dawnej parafii, co dokonało się na mocy dekretu z dnia 22 stycznia 2018 roku. W ostatnim czasie rozpoczęliśmy budowę nowej cerkwi dla naszych parafian z Mińska Mazowieckiego.
Za patrona wznoszonej cerkwi obraliśmy św. Spirydona z Tremituntu. Ten szczególny święty, żyjący w czasach niepodzielonej Cerkwi (ok. 270-348), od kilkunastu już wieków wstawia się u Boga w Trójcy Przenajświętszych Osób w kierowanych do niego intencjach. Urodził się na Cyprze, tam też został w 315 roku wybrany na biskupa. Aktywnie uczestniczył w Soborze Nicejskim (325 r), broniąc wiary w Trójcę Przenajświętszą. Zasłynął wielką pobożnością i nieustanną modlitwą. Jest wielkim cudotwórcą. 0 uzdrowieniach, wskrzeszeniach i wielu cudach, które uczynił św. Spirydon zarówno w czasie swego ziemskiego życia, jak i po przejściu do nieba, wiadomo z różnego rodzaju świadectw. Są one wspominane zarówno w dziełach starożytnych greckich historyków Cerkwi, jak i w różnorodnych zapisach z późniejszych wieków aż do teraźniejszości. Gdy w połowie XIX wieku na Korfu (Kerkyra) pojawiła się epidemia cholery, która szalała w owym czasie w Europie, mieszkańcy wyspy zwrócili się o pomoc do swego patrona - św Spirydona, Wierni i duchowieństwo kierowali do Niego swe gorące prośby, aby ustala epidemia. 11 grudnia 1855 roku, w przeddzień liturgicznego wspomnienia św. Spirydona, cholera niespodziewanie i nagle ustala, a fakt ten medyczne autorytety uznały za „dar Boży ”.
Św. Spirydon z Tremituntu jest nie tylko wielkim orędownikiem jedności Cerkwi i oddawania czci jednemu Bogu w Trójcy Przenajświętszych Osób, ale również skutecznym wstawiennikiem u najlepszego Lekarza Jezusa Chrystusa na trudne czasy wirusowych pandemii, których tak boleśnie obecnie doświadczamy. Dobrze zatem się stało, że w Mińsku Mazowieckim budowana jest cerkiew pw. Św. Spirydona z Tremituntu.
Każdej Osobie, która w sercu swym odczuje pragnienie modlitewnego i finansowego wsparcia tej bardzo potrzebnej budowy nowej świątyni w naszej diecezji, życzę wszelkiego potrzebnego dobra i błogosławię.

+ Abel

Tekst akatystu w języku cerkiewnosłowiańskim i tłumaczeniu na język polski.
Druk dwukolorowy

W Opolu, z inicjatywy księdza mitrata Stanisława (Eustachego) Stracha, proboszcza parafii prawosławnej p.w. Ikony Bogurodzicy Wszystkich Strapionych Radości w Kędzierzynie - Koźlu, powstanie pierwsza na terenie dzisiejszej Polski prawosławna parafia p.w. Ikony Matki Bożej Poczajowskiej.

Dnia 7 sierpnia 2021 roku w Opolu, miało miejsce historyczne wydarzenie, jakim było pierwsze w historii tego miasta sprawowanie prawosławnej biskupiej Boskiej Liturgii, której przewodniczył Jego Ekscelencja arcybiskup Jerzy, po której arcybiskup dokonał uroczystego poświęcenia krzyża na placu pod budowę Cerkwi w Opolu przy ul. Dworskiej.

Akatyst ten wydajemy jako hołd Matce Bożej, by poprzez modlitewne wstawiennictwo Bogurodzicy w Opolu została wybudowana Cerkiew w cześć Jej ikony Poczajowskiej. Zaznaczyć należy, iż Akatyst ten, to osobisty trud księdza mitrata Stanisława (Eustachego) Stracha, który jest jednym z największych autorytetów i znawców języka cerkiewnosłowiańskiego w Polsce.

Opatrzności Boga i Jego Matce Przenajświętszej dziękujemy za dar naszej Cerkwi Prawosławnej, jakim jest osoba księdza mitrata Stanisława (Eustachego) Stracha. On bowiem swym doświadczeniem, wiedzą oraz długoletnią kapłańską posługą stoi na straży ukochanego przez niego języka cerkiewnosłowiańskiego i dziś niesie swą posługę na Opolszczyźnie, upraszając orędownictwa Matki Bożej dla tej ziemi, znacząc ją trudem budowy Cerkwi p.w. Ikony Matki Bożej Poczajowskiej w Opolu.

Opowieści z Bajkowego Lasu z cyklu Jesienne Historie

W działalności św. Jana Kronsztadzkiego odzwierciedlają się dążenia i problemy rosyjskiego prawosławia przełomu XIX і XX wieku, jak również rosyjskie problemy społeczne i polityczne, które ujawniły się już w okresie „pierwszej rewolucji” (rewolucji 1905 roku) i stały się zapowiedzią zbliżającego się upadku systemu relacji państwo Kościół, ustabilizowanego po wojnach napoleońskich w Imperium Rosyjskim, w którym - zgodnie z linią wytyczoną przez Piotra I, a potem szczególnie przez Katarzynę II - państwo dążyło do pełnej kontroli nad działalnością Kościoła prawosławnego. Jednocześnie treści wydobyte przez Autora w kazaniach Jana Kronsztadzkiego wskazują na dążenia do duchowego odrodzenia Rosji, jak też na to, że państwowa kontrola nad Kościołem prawosławnym nie zniszczyła jego wewnętrznej siły oraz wiarygodności głoszonego orędzia ewangelicznego.
Z recenzji wydawniczej ks. dr hab. Marcina Składanowskiego

Starzec Emilian podjął egzegezę ascetycznych słów abby Izajasza. Wybór był niezwykle trafny, ponieważ ów tekst bardzo dobrze streszcza nauczanie pierwszych egipskich mnichów IV-V w.

W tej egzegezie wspaniale wyłożona jest duchowa tradycja Cerkwi. Podobnie jak wszyscy wielcy współcześni starcy Świętej Góry Atos, starzec Emilian nie nauczał czegoś swojego. Niczego nie wymyślał, nie wprowadzał nowinek. Jedyne co czynił, to przekazywał tę tradycję, która dotarła do nas z pierwszych wieków monastycyzmu. Mimo to w jego ustach nauczanie to nabrało zupełnie nowego życia i niezwykłej aktualności.

Służebnik Bożestwiennaja Liturgija iże wo swiatych otca naszeho Ioanna Złatoustaho. Tekst w języku cerkiewnosłowiańskim

Monaster Świętego Ducha w Wilnie został założony na przełomie 1/ХVII wieku, ale jego początki sięgają czasów wielkiego księcia litewskiego Olgierda i jego drugiej żony, księżnej twerskiej Julianny. W II połowie XIV wieku mnisi założyli wspólnotę monastyczną Świętej Trójcy, na miejscu męczeńskiej śmierci w 1347 roku mnichów Antoniego, Jana, Eustachego, których Kościół prawosławny kanonizował. Do dzisiaj relikwie Świętych męczenników wileńskich są najważniejszymi, do których przychodzą wierni prawosławni w Wilnie. Pieczę nad relikwiami sprawują mnisi monasteru Świętego Ducha (...). W dziejach Kościoła prawosławnego w I Rzeczypospolitej monaster Świętego Ducha był jednym z ważniejszych. Stanowił centrum duchowe, kulturowe, oświatowe, a także charytatywne. Jego bezpośrednim przełożonym był patriarcha konstantynopolitański. Monaster miał silne zaplecze w postaci uczonych duchownych, którzy byli jego przełożonymi, a także nauczycielami w działającej przy nim szkole brackiej. Z monasterskiej drukarni wychodziły teksty polemistów prawosławnych, należących do wspólnoty Świętego Ducha bądź kończących szkołę bracką, przyszłych nauczycieli, duchownych czy wręcz biskupów. Monaster w czasach unii kościelnej był centrum opozycji przeciw Kościołowi unickiemu. Podzielił los monaste- rów z ziem ruskich Rzeczypospolitej po ПІ rozbiorze Polski i znalazł się w strukturach Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Choć mógł zostać zamknięty przez władze carskie, to przetrwał, gdyż dostrzeżono jego wkład w dziedzictwo Kościoła prawosławnego. W nowej rzeczywistości znalazł się, kiedy powrócił do II Rzeczypospolitej. Pełnił, jak dawniej, te same role wynikające z reguły monastycznej, a ponadto prowadził działalność, która wynikała z aktualnej sytuacji Kościoła prawosławnego w Rzeczypospolitej. Życie monastyczne wspólnoty monastycznej wileńskiej Świętego Ducha jest kontynuowane do dzisiaj.

Prawosławie w Polsce ma wielowiekowe tradycje, swymi korzeniami sięgające dziedzictwa uczniów świętych braci Cyryla i Metodego. Chociaż prawosławne cerkwie rozsiane są po całym kraju, to ich prawdziwą skarbnicą jest Białostocczyzna, gdzie zamieszkuje większość prawosławnych.

Linia Narwi dzieli Białostocczyznę na dwie części: północną - należącą do Diecezji Białostocko-Gdańskiej, i południową stanowiącą część Diecezji Warszawsko-Bielskiej. Niniejszy album przybliża piękne architektoniczne dziedzictwo Prawosławia południowej Białostocczyzny.

Ponad 60 prawosławnych parafii położonych na Białostocczyźnie, znajdujących się w granicach Diecezji Warszawsko-Bielskiej, wchodzi w skład pięciu jednostek administracyjnych, zwanych dekanatami. Ich stolicami są: Bielsk Podlaski, Hajnówka, Siemiatycze, Narew i Kleszczele. Centralną świątynią każdej parafii jest cerkiew parafialna i niektóre parafie posiadają tylko tę jedną świątynię. Nierzadko jednak w skład parafii wchodzą też inne świątynie, w tym cmentarne, i kaplice. Wszystkie one, w łącznej liczbie ponad 150, zostały ujęte w niniejszym albumie.

Nawiązując do cerkiewnego podziału administracyjnego, świątynie zaprezentowane w tym albumie zostały podzielone na pięć grup odpowiadającym dekanatom, w każdym zaś dekanacie parafiom, w porządku alfabetycznym. Pozwala to na pokazanie szerokiego spektrum prawosławnego dziedzictwa tych ziem w pełnej różnorodności i krasie. Każda fotografia została opatrzona jedynie krótkim podpisem, bez podawania dodatkowych informacji, w tym dotyczących historii cerkwi czy kaplicy. Dane te nie wydają się w wydawnictwie albumowym niezbędne i mogłyby przeszkodzić czytelnikowi w odbiorze publikacji jako całości.

Wszystkie fotografie zaprezentowane w albumie, z drobnym wyjątkiem, powstały w okresie kilkunastu lat, między 2004 a 2021 rokiem, zarówno podczas specjalnych sesji, jak i okazjonalnie. Wykonywane były o różnych porach dnia i nocy, przy użyciu kilku aparatów fotograficznych i drona. Na przedstawionych fotografiach z łatwością można więc prześledzic zmiany, jakie zachodziły w tym czasie z tą czy inną świątynią, w szczególności w zakresie jej wyglądu zewnętrznego.

Udajmy się w fotograficzną podróż po prawosławnych świątyniach południowej Białostocczyzny, zachwyćmy się ich różnorodnością, różnobarwnością i pięknem. Niech podróż ta zainspiruje nas do osobistego obcowania z Prawosławiem tej części Polski.

Tekst w transliteracji rosyjskiej i tłumaczeniem na język polski

Modlitewne westchnienia rodziców za swe dzieci
Modlitwa do Matki Bożej
Modlitwa do Anioła Stróża
Modlitwa za dzieci mające trudności w nauce
Modlitwa za nieochrzczone niemowlęta Św. Jan Złotousty o wychowaniu dzieci

Spis treści:

O polichromiach Adama Stalony-Dobrzańskiego w cerkwi świętego Mikołaja Cudotwórcy w Michałowie - Irina Jazykowa
Dobrze, że jest Michałowo - Aleksander Naumow
Szkic do biografii Adama Stalony-Dobrzańskiego - Jan Stalony-Dobrzański
Ornament - Jan Stalony-Dobrzański
Wspomnienia artysty z pracy w Michałowie