Czasopisma

Konferencje ks. Krzysztofa akcentują i ukazują nieustanne udzielanie się Ducha św. podczas sprawowania sakramentów. Czerpiąc z bogactwa Wschodu i Zachodu, Autor pomaga nam uświadomić sobie niezastąpiony dar Ducha w sakramentalnych spotkaniach z Bogiem. Tym, co zachwyca w pełnym mocy działaniu Ducha, jest Jego subtelna obecność. Duch jest jak kropla rosy z nieba, która nawadnia naszą ziemię, pozostając często niezauważona. Kościół zdumiewa się pokorą Ducha Świętego, który działa z mocą, a jednocześnie w ukryciu, w uniżeniu (...). Pięknie o owej skromności Ducha mówi ks. Krzysztof, nazywając Go "nieznanym Bogiem". I dodaje: "Jest nieznany dlatego, że On sam chce takim być".

"Razem z s. Beatą rozeznaliśmy, że właśnie w czasie pandemii potrzeba szczególnej modlitwy i refleksji nad wartością ludzkiej obecności, relacji i bliskości.

Rozważania w niniejszym Zeszycie są właśnie o tym. Dotyczą głównie ludzkiego doświadczenia obecności, pogłębionej kultury spędzania czasu ze sobą samym i z innymi, bliskości emocjonalnej i zmysłu bliskości oraz przeżywania obecności przed Bogiem." ks. Wons

Szanowni Czytelicy, redaktorzy najnowszego tomu rocznika Classica Catovicensia Scripta Minora z radością oddają w Państwa ręce zbiór interesujących i wszechstronnych artykułów, w większości będących zmieniony i rozszerzonymi wersjami referatów wygłoszonych podczas Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Jak dobrze spędzić czas - gry, zabawy, rozrywka w antyku i wiekach późniejszych"(realizowanej w ramach programu "Współmyślenie w humanistyce", edycja II).

Formy spędzania wolnego czasu ulegały na przestrzeni wieków wielu zmianom, na które wpływ miały ówczesne zainteresowania, postęp i ewolucja, polityka czy sytuacja społeczna. Nie ulega jednak wątpliwości, że w każdym okresie gry, zabawy i rozrywka stanowiły ważny element w życiu człowieka, który chętnie zaznawał przyjemności, odpoczywał od obowiązków i trudu pracy, a także rozwijał swoje zainteresowania z dala od codziennego zgiełku.

Do intrygującego świata starożytnych form spędzania na kartach niniejszego tomu przeniosą nas kolejno: Wiktor Nogajczyk - który skupia się na tym czy pojedynki w Homerowej Iliadzie można uznać za formę zabawy; Anna Głodowska - która przedstawia wyniki badań prowadzonych w zakresie ludycznych aspektów Platońskiej paidei oraz Andrzej Lewandowski - który podczas swoich badań wydobył żartobliwe ciekawostki zachowane w zbiorach Philogelos i Greckiej Antologii. Część zatytułowaną W kręgu literatury antycznej zamykają rozważania Katarzyny Tyśkiewicz, która przybliża czytelnikom historię i interesujące fakty związane z Księgą Suda. W kolejnej zatytułowanej Na szlaku tradycji i kultury antycznej, znajdują się teksty przybliżające tematykę starożytnych kibiców (autorstwa Justyny Lameńskiej), a także historii i tradycji antycznej piłki nożnej (opracowany przez Monikę Wojtyczkę). Jako ostatni pojawia się tekst Agaty Tyśkiewicz poświęcony recepcji wątków antycznych w nazewnictwie wybranych zakładów pogrzebowych, zlokalizowanych na terenie Górnego Śląska. Tom zamykają wiersze wiersze Tymoteusza Masarczyka i Wiktorii Moczarskiej - laureatów konkursu literackiego "Człowiek naturze czy natura człowiekowi" skierowanego do uczniów szkół licealnych.

Kapłaństwo mnicha nie jest tematem dominującym w duchowości monastycznej. Jest to jednak zagadnienie niezmiernie ciekawe. Z powodu swojej drugorzędności nie jest często podejmowane. Stąd pomysł, aby obecny numer „Cenobium” był poświęcony kapłaństwu mnicha. Pozwoli to chociaż w niewielkim stopniu uzupełnić lukę, jaka istnieje w opracowaniu tego tematu.

Powołanie monastyczne, a więc również benedyktyńskie, nigdy nie było i nie jest ze swej natury nastawione na kapłaństwo. Ono może towarzyszyć niektórym mnichom i być odbierane jako powołanie w powołaniu, które ktoś odczytuje jako wolę Boga względem niego.

Kapłaństwo nigdy nie może być celem wejścia na drogę monastyczną. Musi ono być podporządkowane życiu mniszemu. Ono jest nadrzędne. Jednak, żeby było ciekawiej, Bóg może też powoływać osoby duchowne do stanu mniszego. Święty Benedykt doskonale zdawał sobie z tego sprawę. Jak zawsze w przypadku powołania, jest pewna tajemnica, którą trudno zgłębić. Bóg bowiem prowadzi wybrane osoby ścieżkami sobie wiadomymi. Człowiek jedynie odpowiada na Jego wezwanie.

Tym bardziej zatem zagadnienie kapłaństwa mnicha jest interesujące. W niniejszym numerze „Cenobium” podjęte zostały wybrane aspekty tego problemu. Chociaż Reguła św. Benedykta nie poświęca zbyt wiele miejsca temu tematowi, to z uwagi na jej wartość, stanowi to pewien zasób informacji, z których sporo można się dowiedzieć. Istotne jest również spojrzenie na inne teksty z literatury monastycznej, aby zobaczyć szerszy kontekst zagadnienia. Interesująco prezentuje się ten temat zwłaszcza w Apoftagmatach Ojców Pustyni.

Jak zanurzyć się w ciszy, skoro ilekroć próbujemy to uczynić, napotykamy nasz wewnętrzny hałas, namiętności, obrazy, które oddalają nas od Boga i naszej duszy, a skupiają na powierzchni cielesności i zmysłowości.

Jak dotrzeć w sobie do owej głębiny ciszy przysypanej stertą trosk, zmartwień, lęków, mrocznych myśli czy cielesnych pożądań?

Istnieje najpewniejsza droga do wewnętrznej ciszy, medytacji i adoracji. Jest nią słowo Boga. Trzeba „tylko” jednego. Otworzyć się na Słowo, nauczyć się słuchać, dać mu pierwszeństwo w życiu, wejść z nim w zażyłą relację miłości.

Pierwszeństwo w sercu dajemy tylko temu, co kochamy. Nie istnieje cisza dla ciszy, ale cisza dla miłości. Im większa w nas będzie miłość do Słowa, do Boga, który do nas mówi, tym więcej będzie w nas potrzeby ciszy.

Idea przewodnia numeru wyrażona w tytule dotyka jednego z przejawów kryzysu Kościoła, którego jesteśmy świadkami także w Polsce. Z jednej strony bycie mistrzem czy posiadanie mistrza jest charakterystyczne dla wszystkich znanych nam tradycji kulturowych i religijnych, z drugiej zaś, jak wszystko, co ludzkie, w jakimś procencie ulega patologiom. Tak było zawsze i tak jest dzisiaj. Sam Jezus mówi: Niepodobna, żeby nie przyszły zgorszenia i dodaje: lecz biada temu, przez którego przychodzą. Byłoby lepiej dla niego, gdyby kamień młyński zawieszono mu u szyi i wrzucono go w morze, niż żeby miał być powodem grzechu jednego z tych małych. Uważajcie na siebie! (Łk 17,12).

Poezja wymagająca, uderzająca niezwykłą siłą emocji, obrazami wojny, które mieszają się ze wspomnieniami z dzieciństwa. W tym obrazie bohaterowie są rozdarci pomiędzy umiłowaniem życia w jego najprostszej postaci a niewiarygodnym wprost poczuciem miłości do Ojczyzny, za którą oddają swoje życie. Nie są bohaterami, są ludźmi pełnymi bólu umierania, świadomi ceny, jaką przyszło im zapłacić za własną godność i miłość do Polski.

Table of Contens

ARTICLES

JANUSZ KRĘCIDŁO
The Reconciliation of the World Through the Blood of Christ’s Cross as the Completion
of the Work of Creation (Col 1:15-20) CHRISTOPHER NASERI
Suffering and Prayer in the Messianic Community of Jas 5:13a
ADAM RYSZARD SIKORA
Five Centuries of Bible Translations into Kashubian
KATARZYNA KACZOR-SCHEITLER Word and Image. Polish Medieval and Renaissance Religious Writings in the European Context WOJCIECH WĄSIK
The Concept of Matrimonial Consent in Can. 1057 CIC 1983
BOŻENA PROCHWICZ-STUDNICKA, BOŻENA PROCHWICZ-STUDNICKA, ANDRZEJ MROZEK
The Motif of the Angel(s) of Death in Islamic Foundational Sources as an Element of Cultural Diffusion MONIKA CZARNUCH-SODZAWICZNY Specificity of the Gospel of Mark as Interpreted by Theophylact of Ohrid KRZYSZTOF KAUCHA
Joseph Ratzinger’s Argument for the Epistemological Seriousness of Faith MARIAN ZAJĄC
The Biblical Dimension of Religious Instruction in Poland
MARCIN MAJEWSKI
The Phenomenon of Rewriting Scripture in Late Second Temple Judaism : Some Methodological Reflections on the So-Called “Rewritten Bible” Category MARIAN MACHINEK
Gerhard Lohfink’s Interpretative Key to the Sermon on the Mount
KATARZYNA MIRIAM KACZOROWSKA Abraham’s Trials in Ancient and Medieval Jewish Writings

REVIEWS
ANNA KUŚMIREK
David J. Shepherd – Jan Joosten – Michaël N. van der Meer (red.), Septuagint , Targum and Beyond . Comparing Aramaic and Greek Versions from Jewish Antiquity (Supplements
to the Journal for the Study of Judaism 193; Leiden – Boston, MA: Brill 2020) JANUSZ LEMAŃSKI
Andreas Schüle, Die Urgeschichte (Genesis 1–11) , 2. erweiterte und aktualisierte Auflage
(Zürcher Bibelkommentare AT 1/1; Zürich: Theologische Verlag Zürich 2020) STEFAN SZYMIK
Sławomir Zatwardnicki, Księgi natchnione i ich interpretacja . Inspirujące przesłanie Josepha
Ratzingera – Benedykta XVI (Lublin: Academicon 2021)

Nasza zażyłość z dziesięcioma przykazaniami w dużej mierze zależałe od naszej zażyłości ze świętymi stronicami Biblii. Gotowości do słuchania dekalogu, zależy od zażyłości ze słowem Boga i miłości w relacji z Bogiem.

Siostra Joanna Nowińska, autorka rozważań, zwraca uwagę, że zanim Bóg przekazał przykazania, najpierw budował bliskość z Mojżeszem i dał mu poznać swoje Imię. Historia relacji Boga z Mojżeszem i przekazanie mu dziesięciu przykazań przypomina nam, „jak rozwijać z Nim przyjaźń, a właściwie jak On, Bóg, prowadzi, kształtuje przyjaźń z człowiekiem”. Przykazania stają się zrozumiałe w relacji przyjaźni z Bogiem. Poza relacją przyjaźni postrzegane są jako zimne, niezrozumiałe prawo, ciężar trudny do uniesienia.

Spis treści:
Pocieszycielka strapionych, Stanisława Gamrat
Wędrowny kupiec Hendrick Busman przemierzał opustoszałą wioskę Kevelaer. Przy przydrożnym krzyżu postanowił się pomodlić
Matka Zbawiciela w Warszawie, Szymon Wilk Z okazji roku jubileuszowego 1900. rocznicy przyjścia na świat Jezusa Chrystusa postanowiono wznieść w Warszawie nową świątynię, potrzebną ze względu na dynamiczny wzrost liczby ludności w rozwijającym się mieście. Trójnawowa bazylika wybudowana w stylu neorenesansowo-neobarokowym wkrótce stała się również ośrodkiem kultu maryjnego koncentrującego się wokół obrazu Najświętszej Maryi Panny, której nadano tytuł Matki Zbawiciela.
Moc w słabości, Magdalena Buczek Jeżeli Święta Dziewica wybrała mnie, to dlatego, że byłam najbardziej niewykształcona. Gdyby znalazła gorszą ode mnie, wybrałaby ją tak mówiła o sobie św. Bernadetta Soubirous. Ale czy tylko to, że została wybrana przez Maryję, sprawiło, że została świętą? Przyjrzyjmy się bliżej jej duchowości i temu, co ją kształtowało. Gościnność, Krzysztof Jędrzejewski

Więź o. Jordana z Jezusem rodziła się z jego osobistej, niepowtarzalnej lektury Ewangelii. W obliczu Jezusa kontemplował Zbawiciela świata i razem z Nim wołał do Ojca: „A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa” (J 17,3). Tym wołaniem zapalił dusze wielu: i duchownych, i konsekrowanych, i świeckich.

Boskim przymiotem, który stał się Jordanowi szczególnie bliski i który karmił Jego duszę i serce, była tajemnica Bożej Opatrzności. Jezus uczył Jordana, że w relację z Bożą Opatrznością wchodzi się przez bezgraniczne, synowskie zaufanie. Do duchowych synów i córek o. Jordana należy święty obowiązek dzielenia się owym dziedzictwem naszego założyciela, tak potrzebnym Kościołowi i światu. To dziedzictwo przybliża i dzieli się nim Autor niniejszej publikacji Piotr Szyrszeń SDS.

SPIS TREŚCI

TOM 38, ZESZYT 1, ROK 2020

OD REDAKCJI
HENRYK WITCZYK
Po co są "godziny", "dni" i "czasy"?

STARY TESTAMENT

KRZYSZTOF NAPORA Czas w kapłańskim opowiadaniu o stworzeniu: dzień czwarty (Rdz 1,14-19)

ANDRZEJ DEMITRÓW
Użycie słowa "czas" w Księdze Syracydesa

ANTONI TRONINA
"Idealny" kalendarz w Księdze Jubileuszy

MICHAŁ KLUKOWSKI
The Tradition of the 364-Day Calendar versus the Calendar Polemic in Second Temple Judaism

NOWY TESTAMENT

ARTUR MALINA
Czy Ewangelia Marka interesuje się czasem Jezusa? Związek oznaczeń chronologicznych z teologią Marka i realiami historycznymi działalności Jezusa

BERNADETA JOJKO
The Hour of Jesus and the Wedding Feast at Cana (John 2:1-11)

ZBIGNIEW GROCHOWSKI
Godzina uczniów Jezusa (J 16,32; 18-19) okazją do objawiania się Mistrza

MARIUSZ ROSIK
The Dispute over the Date of the Last Supper. Its Chronology Revisited

ANNA RAMBIERT-KWAŚNIEWSKA
Paul's "Fullness of Time" (Gal 4:4) and "Fullness of Times" (Eph 1:10)

STANISŁAW HAŁAS
"He may exalt you at the expected time" (1 Pet 5:6). The Conception of Time in the First Letter of Peter

JOANNA NOWIŃSKA
Doświadczenie Boga teraz jako punkt zwrotny w percypowaniu życia. Studium nad terminem ἄρτι w Apokalipsie Janowej

OJCOWIE I ŻYCIE KOŚCIOŁA

BOGDAN CZYŻEWSKI
The Concept of Time in "Enarrationes in Psalmos" by Saint Augustine

ANNA KUCZ, ANNA KUCZ, PATRYCJA MATUSIAK
Praesens de praeteritis. Regulus jako przykład bohaterstwa w Państwie Bożym Augustyna

WALDEMAR PAŁĘCKI
The Time of Preparation for the Pasch in the Light of Medieval Allegory

KATARZYNA JANUS
"Temporalizacja" Boga. O czym mówią peryfrazy "roku Pańskiego" na stronach tytułowych starych druków

АDAM MAGRUK
Dobór czytań biblijnych w okresie przygotowawczym do Wielkiego Postu w Kościele prawosławnym

DANIEL BRZEZIŃSKI
The Salvific Dimension of Time in the Christian Liturgy

JERZY GOCKO
Teologia a czas. O znaczeniu czasu we współczesnym dyskursie teologicznym i antropologicznym

GRZEGORZ BARTH
Czas w teologii. Myśląc z Josephem Ratzingerem

STANISŁAW T. ZARZYCKI
"History" as a Category in Contemporary Spiritual Theology

ADAM RYBICKI
Time in Spirituality

Cieszący się znacznym uznaniem tak w środowisku medycznym, jak i wśród odbiorców usług uzdrowiskowych, Informator publikowany jest nieprzerwanie od 2004 roku. Prezentowane są w nim ośrodki posiadające kontrakty z oddziałami wojewódzkimi NFZ na świadczenie usług lecznictwa i rehabilitacji uzdrowiskowej. To kompendium wiedzy z najbardziej aktualnymi aktami prawnymi z tej dziedziny. Publikacja zawiera charakterystyki uzdrowisk, informacje o ich profilach leczniczych, klimacie i naturalnych tworzywach leczniczych.

Publikację otrzymują placówki medyczne w całym kraju poprzez biura regionalne FZPOZ Porozumienie Zielonogórskie, Działy Lecznictwa Uzdrowiskowego oddziałów wojewódzkich NFZ, dostępna jest ona również poprzez sieć kilkudziesięciu księgarni internetowych.

Opactwo Benedyktynów w Tyńcu powołało do istnienia 3 października 2020 r. Instytut Monastyczny. Jego celem jest upowszechnianie duchowości i teologii monastycznej, zwłaszcza benedyktyńskiej, dla wspólnego dobra, w służbie Kościoła, dla zbawienia dusz i dla chwały Bożej. Będzie to możliwe poprzez m.in. przekazywanie wiedzy z zakresu monastycyzmu w ramach różnorodnej działalności Instytutu. Jedną z nich jest wydawanie różnego rodzaju publikacji. Do niej będzie należeć pismo „Cenobium”.

Przy tej okazji warto przypomnieć, że zostało ono założone w 1991 r. Mija zatem trzydzieści lat od wydania pierwszego numeru. Była to inicjatywa oddolna mnichów tynieckich, realizowana przez Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, początkowo jako półroczne zeszyty. Nazwa czasopisma nawiązuje do cenobitów, czyli do mnichów, którzy prowadzą życie wspólnotowe, żyją pod opatem i regułą w ramach klauzury klasztornej. Życie benedyktyńskie to życie wspólnotowe. Właśnie to życie wspólne mnichów ma być przedmiotem przemyśleń i modlitwy. Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec wznowiło po wielu latach wydawanie tego czasopisma. Zostały wydane trzy numery, w których została podjęta fundamentalna dla benedyktynów kwestia – ślubów monastycznych. Każdy numer był poświęcony szerszemu zrozumieniu jednego ze ślubów mniszych.

Aktualnie czasopismo „Cenobium” stało się pismem Instytutu Monastycznego. Będą w nim podejmowane różnego rodzaju kwestie dotyczące sposobu życia monastycznego. To okazja do stworzenia przestrzeni wymiany myśli, rozważań teoretycznych i owoców codziennego życia, która będzie ukazywać innym sens i wartość monastycznego sposobu życia.

Obecny temat czasopisma dotyczy posługi przełożonego w klasztorach benedyktyńskich. Artykuły podejmują ten temat z różnych punktów widzenia. Posługa ta jest niełatwa i tylko ten, kto ją pełnił, może zaświadczyć o złożoności zadań. Autorami tekstów są w większości osoby, które pełniły bądź nadal pełnią urząd przełożonego w męskich klasztorach benedyktyńskich. Zatem nie tylko wiedza, ale również doświadczenie jest ważne, aby ukazać specyficzny charakter tej posługi. Artykuły dotyczą aspektu prawnego, duchowego, organizacyjnego, a także zwykłych codziennych problemów, z jakimi musi się mierzyć przełożony. Przedstawione zagadnienia przedstawiają w szeroki sposób to, co składa się na jego posługę. Jest to niewątpliwie dobry materiał do dalszych refleksji i analiz. Temat ten trudno wyczerpać. Życie przynosi bowiem wciąż nowe zadania, przed którymi musi stanąć przełożony wspólnoty monastycznej.

Biblia przekonuje, że słowo Boże jest jak studnia, przy której dochodzi do najpiękniejszych życiowych spotkań. Przy studni Słowa nawiązują się bezcenne przyjaźnie, które prowadzą do zażyłych spotkań z Bogiem i między ludźmi. Takiego poznania świętych stronic Biblii uczy nas od ks. prof. Waldemar Chrostowski. Słowa Boga z Księgi Ozeasza w tytule publikacji, są dla nas zapewnieniem, że Bóg nigdy nie przestanie wyprowadzać swoich umiłowanych na pustynię i nadal będzie mówił do naszych serc przez głosicieli jego słowa.

Nie tylko słowo buduje życie duchowe. Nie tylko słowo przemawia... Nad tym właśnie zastanawiamy się w zimowym numerze naszego pisma. O miejscu, w którym może nas dopaść słowo, oraz o potrzebie poszukiwania i przygotowania tego miejsca, pisze w tekście otwierającym numer Jacek Siepsiak SJ. W artykule Przestrzeń dla Tajemnicy Ewa Kiedio zastanawia się z kolei, co zrobić, by nasze kościoły oraz przyjęte w nich rozwiązania architektoniczne i estetyczne karmiły naszą potrzebę spotkania z Innym. Także Halina Czerna w swojej refleksji pt. Ewangelia a poznanie estetyczne podkreśla rolę sztuki, przede wszystkim zaś architektury sakralnej, która towarzyszy słowu głoszonemu podczas liturgii. Autorka opisuje przykłady rozwiązań przyjętych w naszych kościołach od starożytności do czasów współczesnych, zaznaczając, że katolicka liturgia angażuje nie tylko wzrok i słuch, ale także powonienie, smak i dotyk. Dotyk to także temat kolejnego artykułu. Marcin Majewski pisze, że Bóg działa także przez zmysły i że w Biblii bardzo ważny jest dotyk. Tymczasem w duchowości zachodniej, w której zmysły są podejrzane, a ciało to siedlisko pokus, zapominamy, że jest też dotyk, który pomaga, uzdrawia i daje nadzieję, a gest znaczy nieraz dużo więcej niż słowa. Temat biblijny porusza także Maria Miduch. Nasza stała felietonistka nieco wbrew tytułowi numeru pisze o hebrajskim słowie dawar, które jest jednak czymś więcej niż tylko słowem i ma niezwykle bogatą teologiczną głębię. Stanowi fundament, na którym została zbudowana wiara biblijnych Żydów.

Pastores nr 89 (4) 2020 - Pasterze wielkiej wiary

Od Redakcji
Nasza rozmowa
Nasza modlitwa
Z życia Kościoła
Pytania i odpowiedzi
Świadectwa
Lektury
Kultura
Ogłoszenia.
To Our Readers
Contents

„Największy z cudów” to porywający, pełnometrażowy film animowany dający nowe spojrzenie na cud, jakim jest Msza Święta Kościoła katolickiego z aniołami i demonami w tle. Fabuła skupia się na trzech osobach, które spotykają się na tej samej Mszy Świętej z powodu życiowych kryzysów, z jakimi walczy każdy z nich. Msza Święta nie jest dla nich niczym nowym, ale nie są w stanie zrozumieć jej prawdziwego znaczenia. Pomoc przychodzi ze strony aniołów stróżów, którzy pozwalają bohaterom pojąć walkę dobra ze złem i cudowny triumf wiary, który unaocznia się podczas każdej Eucharystii. To, czego doświadczą w trakcie tej Eucharystii, zmieni ich życie na zawsze.Podczas Mszy modlimy się pośród tysięcy aniołów. Święty Jan Chryzostom powiedział: „Kiedy odprawiana jest Msza Święta, sanktuarium wypełnione jest niezliczoną liczbą aniołów, które uwielbiają Świętą Ofiarę oddawaną na ołtarzu. Oprócz aniołów stróżów wiernych, przy Mszy obecne są tysiące duchów, które z namaszczeniem chwalą swojego Boga i Pana.” Film jest dodatkiem do wydawnictwa zawierającego artykuły dot. prześladowania chrześcijan, mówiących o cudach eucharystycznych, relikwiach i nowennie pompejańskiej, a także tekst poświęcony św. Charbelowi wraz z obrazkiem.

Czas pandemii, który zaskoczył wszystkich, sprawił, że w wielu rozważaniach nad naszym życiem przestawiliśmy akcenty. Być może nigdy wcześniej tak często i tak natarczywie nie zadawaliśmy Bogu i sobie pytania: Co to za czas w naszym życiu, który obecnie przeżywamy? Często słyszymy, że to czas próby. Ale jak go rozumieć? I drugie pytanie: Jak czas próby przeżywa moje serce? I właśnie na te dwie kwestie Autor położył akcent w swoich rozważaniach. Próbę można kojarzyć z czasem zmagania się z pokusą, z zastawioną na nas pułapką - zasadzką, z niemającą końca walką duchową, oporem, niechęcią, zderzaniem się z własną bezsilnością, niemocą i bezradnością. Znużeni i niecierpliwieni sytuacją pytamy: kiedy się to wreszcie skończy? Lecz próbę można także odczytać jako czas wyboru, do którego zaprasza Bóg. We własnym sercu mam wybrać to, co dane mi jest przeżywać „tu i teraz”. Nie to, co na zewnątrz, ale to, co wydarza się we wnętrzu mojego serca, może uczynić mnie szczęśliwym lub nieszczęśliwym, spełnionym lub niespełnionym.

Refleksja nad bardzo prostym, ale przez to właśnie niezwykłym zjawiskiem, jakim jest życie wyrażone w słowach. Czym jest nasze życie, jeśli nie opowiadaniem? Chcąc nie chcąc, opowiadamy nasze życie, najpierw sobie, a następnie innym, bliskim lub nieznanym, przyjaciołom lub przypadkowym towarzyszom podróży. Oczywiście owe opowieści dalekie są od elegancji klasycznych modeli narracyjnych, gdzie wstęp jest na początku, potem następuje intrygujące rozwinięcie i na koniec zaskakujące zakończenie. Czasem to takie pomieszanie z poplątaniem, czasem tylko fragmenty informacji rzucone od niechcenia przy porannej kawie.

Brzmienie i tryb wykrzyknikowy poszczególnych tytułów części – Słuchaj! Zrozum! Rozważ! Kochaj! - przypominają wyrażenia, po które zwykle sięgamy w emocjach, by przekonać kogoś o naszych racjach. Nierzadko bowiem ulegamy wrażeniu, że inni nas nie słuchają lub w ogóle nas nie rozumieją, a tym samym nie są w stanie rozeznać się w naszej jedynej i niepowtarzalnej sytuacji i w naszych motywacjach, nie akceptują nas i nie kochają tak, jakbyśmy sobie tego życzyli. Warto jednak te „przykazania”, które chętnie podsuwamy innym do przestrzegania, najpierw zastosować do samych siebie i samemu nauczyć się najpierw dobrze słuchać siebie i innych, następnie dobrze rozumieć i mądrze rozeznawać, by wreszcie po prostu lubić, szanować i kochać.