Dokumenty

Jest pierwszym chronologicznie dokumentem Jana Pawła II, skierowanym do wszystkich wiernych Kościoła katolickiego oraz do "wszystkich ludzi dobrej woli".
Komentarz ks. Jan Krucina.

„Chrześcijanin nie może postrzegać ubogich wyłącznie jako problemu społecznego: są oni «sprawą rodzinną». Są «naszymi». Relacja z nimi nie może być sprowadzona do jakiejś działalności lub do biura Kościoła” (nr 104) – pisze papież Leon XIV w ostatnim rozdziale swojej pierwszej adhortacji apostolskiej. Tekst ten, poświęcony miłości do ubogich, jest rozwinięciem rozważań papieża Franciszka. Ojciec Święty pokazuje, że przesłanie Ewangelii jest nierozerwalnie związane z troską o ubogich i wykluczonych. Przypomina licznych świętych zajmujących się osobami marginalizowanymi i ubogimi w różnych wymiarach na przestrzeni wieków oraz założone przez nich wspólnoty. Zwraca również uwagę na nauczanie społeczne Kościoła na przestrzeni ostatnich 150 lat, w szczególności zwracając uwagę na dokumenty papieskie oraz dwa dokumenty episkopatu Ameryki Łacińskiej, tak bliskie papieżowi Franciszkowi. Ostatni rozdział adhortacji jest niejako przełożeniem tej bogatej historii Kościoła na konkretne zadania dla jego członków. Choć niezbędne jest poszukiwanie rozwiązań systemowych, które przywrócą ubogim podmiotowość i godność, a chrześcijanie powinni aktywnie o to zabiegać, to konieczne jest również spotkanie z ubogimi, osobiste wykonanie wobec nich gestu i otoczenie ich opieką duchową. „Dla nas, chrześcijan, kwestia ubogich prowadzi z powrotem do sedna naszej wiary” (nr 110).

Niniejsza Nota stanowi odpowiedź na liczne pytania i propozycje, które w ostatnich dekadach wpłynęły do Stolicy Apostolskiej – w szczególności do niniejszej Dykasterii – dotyczące kwestii związanych z kultem maryjnym, a zwłaszcza niektórych tytułów maryjnych. Są to zagadnienia, które budziły niepokój ostatnich Papieży i były wielokrotnie poruszane w ciągu ostatnich trzydziestu lat w różnych obszarach działalności Dykasterii, takich jak kongresy, sesje zwyczajne itp. Dzięki temu Dykasteria posiada bogaty materiał, stanowiący podstawę niniejszej refleksji.
Wyjaśniając, w jakim znaczeniu niektóre tytuły i wyrażenia odnoszące się do Maryi są dopuszczalne, a w jakim nie, niniejszy tekst jednocześnie ma na celu pogłębienie właściwych podstaw kultu maryjnego, określając miejsce Maryi w Jej relacji z wiernymi w świetle tajemnicy Chrystusa jako jedynego Pośrednika i Odkupiciela. Oznacza to głęboką wierność tożsamości katolickiej, a jednocześnie szczególne zaangażowanie ekumeniczne.
Motywem przewodnim tych stron jest macierzyństwo Maryi wobec wierzących, kwestia, która powraca często, wraz z wielokrotnie powtarzanymi stwierdzeniami, wzbogacającymi i uzupełniającymi ją – niczym w spirali – poprzez nowe refleksje.
Pobożność maryjna, ożywiana przez Jej macierzyństwo, jest tu przedstawiona jako skarb Kościoła. Nie chodzi o korygowanie pobożności wiernych, którzy w Maryi odnajdują schronienie, siłę, czułość i nadzieję, ale przede wszystkim o jej docenienie, uznanie jej piękna i promowanie, ponieważ jest ona mistagogicznym i symbolicznym wyrazem ewangelicznej postawy zaufania Panu, którą sam Duch Święty budzi w wierzących. Rzeczywiście, ubodzy „odnajdują również czułość Boga w obliczu Maryi. W nim widzą odzwierciedlone podstawowe przesłanie Ewangelii”.
Jednocześnie istnieją pewne grupy poświęcone refleksji mariologicznej, publikacje, nowe formy pobożności oraz postulaty dogmatów maryjnych, które nie wykazują tych samych cech co pobożność ludowa, lecz ostatecznie proponują określony rozwój dogmatyczny i znajdują silny wyraz w przestrzeni medialnej, często budząc wątpliwości wśród prostych wiernych. Czasami są to reinterpretacje wyrażeń używanych w przeszłości w innym znaczeniu. Dlatego niniejszy dokument uwzględnia te propozycje, aby wskazać, w jakim znaczeniu niektóre z nich odpowiadają autentycznej pobożności maryjnej inspirowanej Ewangelią, a w jakim znaczeniu innych należy unikać, ponieważ nie sprzyjają one właściwemu zrozumieniu harmonijnego charakteru całego przesłania chrześcijańskiego.
Z drugiej strony, w różnych częściach niniejszej Noty przedstawiono obszerne rozważania biblijne, które pomagają pokazać, że autentyczna pobożność maryjna nie pojawia się jedynie w Tradycji Kościoła, ale już w Piśmie Świętym. Te istotne ślady biblijne uzupełniają teksty Ojców Kościoła, Doktorów Kościoła i ostatnich Papieży. W ten sposób Nota nie tyle nakłada ograniczenia, ile stara się towarzyszyć i wspierać miłość do Maryi oraz zaufanie do Jej macierzyńskiego wstawiennictwa.

U początku swojego pontyfikatu papież Leon XIV wyraża pragnienie, aby wszyscy chrześcijanie mogli dostrzec silny związek między miłością Chrystusa a Jego wezwaniem, abyśmy stawali się bliźnimi ubogich.
W trosce o słabszych, spychanych na margines świata, ubogich materialnie i duchowo, Papież nie tylko obnaża błędne myślenie świata, prowadzące do krzywdzących uprzedzeń i stereotypów na ich temat, ale pokazuje także, w jaki sposób można mu się przeciwstawić.
Odwołując się do nauczania świętych Franciszka, Jana Chryzostoma i Augustyna, przypomina, że kontakt z tymi, którzy nie mają władzy i wielkości, jest fundamentalnym sposobem spotkania z Panem, ubodzy zaś nie są problemem do rozwiązania, ale prawdziwym bogactwem Kościoła.

Pragniemy z odnowioną siłą ducha wkroczyć w przyszłość. Nie jako ci, którzy bronią się przed zmianą, ale jako ci, którzy zaufali Bogu i gotowi są budować Kościół synodalny: wspólnotowy, misyjny i otwarty. Jak wędrowcy o świcie, którzy po nocy czuwania widzą, że horyzont rozjaśnia się światłem nadziei, stajemy dziś na progu nowego etapu w historii archidiecezji lubelskiej.
Owocem wspólnej drogi jest niniejsza księga synodalna. Jej pierwsza część, Odnowić oblicze Kościoła, jest zapisem refleksji synodalnych, rozpoczętych w parafiach i dekanatach, podsumowanych w komisjach synodalnych i przedyskutowanych podczas sesji synodalnych. Część druga zawiera prawo partykularne archidiecezji lubelskiej. Jest ono zaktualizowane i znowelizowane, uwzględnia sugestie, jakie padały w trakcie spotkań i obrad synodalnych. W części trzeciej umieszczono statuty i regulaminy, które były rozproszone w wielu dokumentach. Tak więc księga synodalna stanowi obecnie swoistą mapę pielgrzyma z oznaczonymi ścieżkami, drogowskazami, punktami orientacyjnymi chroniącymi przed chaosem i nieporządkiem.