Inne

Dysertacja doktorska Krzysztofa Kotuli prezentuje status quaestionis problemu ciągłości nauczania Magisterium Kościoła w kwestii wolności religijnej na tle nowożytnej filozofii. Problem ten wynika, zasadniczo, z dwóch faktów: stałego potępienia przez papieży, od czasów Rewolucji francuskiej, zasady wolności religijnej rozumianej jako prawo do publicznego wyznawania jakiejkolwiek religii oraz uroczystego zatwierdzenia przez II Sobór Watykański w postaci Deklaracji o wolności religijnej swobody publicznego wyznawania jakiejkolwiek religii, o ile nie zaburza to porządku publicznego. Głównym atutem dokonanej przez Autora wnikliwej syntezy jest rzetelne przedstawienie różnych stanowisk, prezentując ich mocne i słabe strony; stanowisk, które to w dużej mierze wykluczają się nawzajem, choć niektóre z nich są wzajemnie komplementarne. Podobny historyczno-logiczny przegląd może jednakże wywołać u Czytelnika poczucie obcowania ze sprzecznościami, stąd trzeba przypomnieć, że tym jest właśnie status quaestionis - przywołaniem w sposób przekonujący głównych dostępnych opinii celem całościowego nakreślenia omawianej problematyki. () Co znaczące, do szerszej kościelnej debaty nad ciągłością między soborowym (i posoborowym) nauczeniem w ogóle a tradycyjnym Magisterium usilnie zachęcał ks. Brunero Gherardini (1925-2017), były dziekan wydziału teologicznego Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego (). Autor niniejszej rozprawy, choć bez znajomości dorobku ks. prał. Gherardiniego, wpisał się w postulowaną przez niego niezwykle ważną debatę, podejmując temat od strony syntezy historyczno-pojęciowej, przypominając tym samym, że wskazana problematyka - rzeczywiście mocno "problematyczna" z punktu widzenia tożsamości i orientacji posoborowego Kościoła, jednocześnie niepozbawiona karykaturalnych wypaczeń - nie znika poprzez jej przemilczenie. Choć ograniczone własnymi ramami, owoce i pożytki tego typu wkładu historyków idei dla dyskusji wewnątrzkościelnych są jak najbardziej pożądane i warte dalszego rozwoju.
Z posłowia dra Wojciecha Golonki

Wskazania dietetyczne i lecznicze dotyczące stosowania wszystkich dostępnych odmian miodu!

Miód od dawna był rarytasem żywieniowym, słodką przekąską, zdobywaną sporym trudem. Dzisiaj dzięki pszczelarzom mamy tę dogodną sytuację, że dostęp do miodu i wszelkich innych produktów pszczelich mamy praktycznie na wyciągnięcie ręki. Ciężka praca pszczół i pszczelarzy owocuje powstawaniem różnych odmian miodu, opisanych w tej książce - niezwykle cenionego produktu spożywczego o właściwościach zdrowotnych.

Poza miodem pszczoły wytwarzają też inne cenne produkty, takie jak pyłek, propolis, pierzga, mleczko pszczele, które mają równie znaczącą wartość prozdrowotną. Warto więc je stosować w życiu codziennym i odkryć ich leczniczą moc w różnych dolegliwościach.

Produkty wytwarzane przez pszczoły były już stosowane przez człowieka w pradawnych czasach. Świadczą o tym prehistoryczne malowidła naskalne w Cuevas de la Arena. Wizerunki pszczół znajdowano w starożytnych grobowcach egipskich, gdzie były symbolem godności królewskiej. W starożytnym Rzymie i Grecji pszczelarstwo było już doskonale znane, co podkreśla poeta tamtych czasów - Wergiliusz, który pisał o pszczołach zarówno poematy, jak i praktyczne porady, bo sam był pszczelarzem. Obecnie w licznych badaniach naukowych przeprowadzono identyfikację chemiczną wielu produktów pszczelich, a ich właściwości biologiczne i odżywcze udokumentowano klinicznie.

Apiterapia to naturalna metoda wspomagania leczenia, którą można łączyć z terapiami konwencjonalnymi, osiągając skuteczne efekty przy odpowiedniej diecie i stylu życia. Książka opisuje właściwości zdrowotne miodu oraz innych produktów pszczelich, takich jak pyłek, propolis, pierzga czy mleczko pszczele, i ich zastosowanie w codziennej profilaktyce. Produkty pszczele znane są ludzkości od tysięcy lat, a współczesne badania potwierdzają ich biologiczne i odżywcze właściwości.

„Powołanie filozofa zawsze polegało na podejmowaniu prób głębszego zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości, w tym także rzeczywistości i fenomenu religii. W obrębie kultury europejskiej taką próbę podejmowali między innymi Immanuel Kant i Max Scheler. W ich wydaniu chodziło oczywiście o próbę zrozumienia per ultimas causas przesłania, które przyniosło ze sobą chrześcijaństwo i jego Ewangelia”.

Książka zawiera artykuły autora opublikowane w latach 1989-1991, na łamach „Meteora”, kwartalnika wydawanego przez studentów ITKM w Krakowie, w których skrótowo przedstawił polemikę Schelera z Kantem dotyczącą kluczowych kwestii filozofii moralności.

Gerard M. Verschuuren zabiera czytelnika w fascynującą podróż przez kosmos, by odpowiedzieć na odwieczne pytanie o początek świata i życia. Z niezwykłą klarownością wyjaśnia, co naprawdę mówi współczesna nauka o wielkim wybuchu, ewolucji i genezie człowieka, a także jak te odkrycia współbrzmią z przesłaniem Księgi Rodzaju. Na początku to zaproszenie, by czytać „Księgę Natury” i „Księgę Pisma Świętego” jako dwa uzupełniające się świadectwa jednego Stwórcy.

Maria Dekert łączy perspektywę psychoterapeutki z doświadczeniami osób po traumie, aby pokazać, co dzieje się z dzieckiem i dorosłym, gdy brakuje bezpiecznej więzi i adekwatnej opieki. Uzupełnieniem treści książki jest film Umbra, w reż. Urszuli Nawrot, który w metaforyczny i przejmujący sposób obrazuje doświadczenie traumy, co pozwala lepiej zrozumieć uczucia osoby doświadczającej przemocy. Autorka chce uwrażliwić czytelnika na ten problem i pokazać, że światło potrzebne do wyjścia z mroku można znaleźć we wsparciu bliskich, w relacjach i profesjonalnej pomocy. Ta psychologiczna publikacja zachęca do szukania pomocy, normalizuje korzystanie z terapii i oswaja temat traumy. Dla specjalistów, skrzywdzonych i tych, którzy chcą nieść światło. Jej adresatami są z jednej strony specjaliści (psychologowie, psychoterapeuci, pracownicy socjalni, kuratorzy, policjanci), z drugiej natomiast osoby świadome, dotknięte kryzysem traumy.

Nicole M. Caruso przypomina kobietom, że są wyjątkowe w oczach Boga i godne nosić rzeczy, które sprawiają, że czują się piękne. Każdy nowy dzień to dar, który warto celebrować. Dzięki świadomemu, osobistemu stylowi mogą dzielić się swoją historią i realizować powołanie w sposób, który przyciąga innych do Chrystusa. Autorka daje wiele cennych, praktycznych wskazówek dotyczących poszukiwania własnego stylu, który podkreśla w pełni kobiecą wartość, skromność, elegancję i dobry gust.

Jesteśmy świadkami narastającego kryzysu dotyczącego dokonywania wyborów, zwłaszcza tych życiowych. Gdyby krótko opisać objawy tego kryzysu, znalazłyby się wśród nich: niepewność siebie, odwlekanie decyzji w czasie, ucieczka przed wyborami i przed odpowiedzialnością za nie, życie w „rozkroku”, lęk i opór przed decyzją „zapadniętej klamki”, niewierność wobec życiowych decyzji nierzadko zaraz po ich podjęciu. Skąd bierze się kryzys wyborów? Co leży u jego źródła? W bieżącym numerze „Zeszytów Formacji Duchowej” omówiono jedną z głównych przyczyn. Kryzys osobistych wyborów jest lustrem kryzysu osobowej dojrzałości. Wybory są na tyle dojrzałe lub niedojrzałe, na ile dojrzałe lub niedojrzałe są osoby, które wyborów dokonują. Innymi słowy, jaka dojrzałość osoby, takie wybory.

Celem tej monografii jest to, co się skrywa pod angielskim terminem re-enactment, a co w polszczyźnie oddać można jedynie złożonym terminem „odzyskanie-podjęcie-odegranie”. Chodzi o odzyskanie-podjęcie-odegranie dawnych sposobów pracy umysłowej, związanych z kulturą premonastyczną i monastyczną, a zatem wpierw z tradycją egzegetyczną Aleksandrii i Antiochii oraz ich wspaniałym sporem o zasady interpretacji Pisma Świętego, następnie zaś z wyłonionym – również na Wschodzie – cenobitycznym sposobem życia duchowego, który przeobrażony na Zachodzie (sprężyną czego była Reguła św. Benedykta i cała kultura benedyktyńska) zadecydował o wyłonieniu się i o kształcie tej jednostki duchowo-terytorialnej, jaką zwiemy Europą. Jest to, mówiąc wprost, książka o mnichach-filozofach i stylu ich myślicielstwa, czemu odpowiadać tu będzie termin „filozofia monastyczna” i proponowany przeze mnie jako jego pełnoprawny zamiennik termin „monastyka”. Chrystocentryczna, doktrynalna, pietystyczna i mystyczna (tj. będąca skutkiem wtajemniczenia i z kolei je pogłębiająca) jest filozofią mądrościową, dążącą do całkowitej przemiany osobowości filozofa wedle wzorca monastycznego, tj. chrystocentrycznej reguły życia. Życia, którego głównym celem ma być zgłębianie i adoracja tajemnicy wcielonego Logosu. Dla tej przyczyny filozofia związana z monastycyzmem zachodnim głosiła rzeczy dziś niesłychane, a mianowicie, iż ipsa philosophia Christus (tekst monastyczny z XI wieku), doctrina verae philosophiae, quae est Christus (Abelard) etc. A zatem zyskać mądrość – jej zdaniem – to poznać Chrystusa. Poznać Chrystusa – to zyskać mądrość.

W każdym numerze ROZWAŻANIA NA KAŻDY DZIEŃ

W kwietniowym numerze miesięcznika „Oremus”:

- czytania i modlitwy mszalne na każdy dzień;

- wprowadzenia liturgiczne i rozważania napisane przez s. Ewę Kopiec CHR, jadwiżankę z Krakowa, katechetkę;

- modlitwy wiernych, których autorką jest s. M. Bogna Cyz SBDNP z Dębicy;

- wprowadzenia do Triduum Paschalnego i do okresu wielkanocnego, które przygotował ks. prof. Daniel Brzeziński, liturgista, kierownik Katedry Teologii Praktycznej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, autor wielu publikacji głównie z historii i teologii liturgii;

- rozważania Drogi Światła autorstwa Małgorzaty Kani ze Wspólnoty Chrystusa Zmartwychwstałego „Galilea”;

- tekst z działu „Pytania i odpowiedzi”. Ks. Piotr Kulbacki, teolog, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, formator Unii Kapłanów Chrystusa Sługi, kurator Instytutu Formacji Pastoralno-Liturgicznej (KUL), w ramach nowego cyklu tekstów na temat modlitwy powszechnej, odpowiada na pytanie: „Skąd się wzięła w liturgii Mszy świętej modlitwa powszechna? Jakie były jej początki?”;

- propozycje śpiewów na niedziele, uroczystości i święta, przygotowane przez Adama Kowalskiego, organistę w parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce, wykładowcę Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.

W ramach „Liturgicznego ABC” Maciej Zachara MIC wprowadza nas w chrześcijaństwo tradycji ormiańskiej. Pisze o św. Grzegorzu Oświecicielu i innych misjonarzach chrystianizujących Armenię.

Michał Kozak MIC w dziale „Pokochać Psalmy” rozważa Psalm 2, którym modlimy się w trakcie Mszy świętej w poniedziałek, 13 kwietnia. Psalm ten należy do grupy psalmów królewskich, trudnych dziś do odczytania. „W interpretacji chrześcijańskiej – zaznacza autor – Psalm 2 rzeczywiście przekracza granice czasu i zostaje odniesiony do Jezusa Chrystusa”.

Halina Świrska, autorka „Naszej okładki”, omawia mozaikę „Ukazanie się zmartwychwstałego Jezusa uczniom w Galilei” (Katedra Santa Maria Nuova w Monreale, Sycylia, XII w.)

Ponadto w numerze – jak zawsze – części stałe Mszy świętej.

w sprzedaży od 18 lutego

W obliczu obecnego kryzysu Kościoła rodzi się wiele pytań: co poszło nie tak z rozwojem wspólnoty założonej przez Jezusa z Nazaretu? Czy skandale seksualne ją zniszczą? Co dzisiaj znaczy być katolikiem? Czy warto toczyć spory o miejsce religii w szkole, w polityce, w życiu publicznym? Czym powinien kierować się katolik – posłuszeństwem nakazom czy własnym sumieniem?
Wielu z nas dorastało w czasach, gdy pozycja Kościoła i jego znaczenie były inne niż obecnie. Świat się jednak zmienia, a wraz z nim nasze podejście do spraw wiary. Czy zatem człowiekowi XXI wieku jest jeszcze potrzebny Kościół? A jeśli tak, to jaki? Synodalny? Ekumeniczny? Ubogi? Otwarty na zdobycze nauki? Taki, który się nie narzuca? A może triumfujący i hierarchiczny?
Ksiądz Grzegorz Strzelczyk, jeden z najwybitniejszych polskich teologów, w rozmowie z Anetą Kuberską nie unika ani słuchania trudnych pytań, ani udzielania trudnych odpowiedzi. Ta książka powstała zarówno dla tych, którzy mimo wszystko trwają w Kościele, dla poszukujących swojej drogi w nim, jak i dla zgorszonych.

Czym jest Misja? Jakie wyzwania czekają osobę decydującą się na wyprawę w nieznane miejsce, a przede wszystkim do ludzi potrzebujących pomocy? Czy ta decyzja niesie za sobą jedynie pracę i wyrzeczenia? Na te i wiele innych pytań odpowiada najnowsza książka ukazująca historie współczesnych misjonarzy. Dziennikarka Magda Groń w szczerych rozmowach z misjonarzami i misjonarkami, pyta o sprawy codzienności, zmagań z nową rzeczywistością, ale też o siłę ducha i wiary. Pyta o potrzebę pomocy, działania, humanitaryzmu. Odpowiedzi płyną z wywiadów przeprowadzonych z misjonarzami w latach 2024-2025 będących na placówkach w Afryce, Ameryce i Europie.

Czy w epoce "postmetafizycznej" nadal warto pytać o metafizykę? Karol Tarnowski - jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich filozofów religii - odpowiada na to pytanie twierdząco.

Myśleć metafizycznie to zbiór esejów, rozpraw i rozmów, które ukazują, że pragnienie metafizyczne - potrzeba orientacji w świecie i pytanie o całościowy sens - jest nieusuwalnym wymiarem ludzkiego doświadczenia. Autor, w dialogu z Kantem, Heideggerem, Lvinasem czy Tischnerem, pokazuje, że metafizyka nie musi być systemem abstrakcyjnych pojęć, lecz jest czytaniem świata w świetle wartości prawdy i piękna. Szczególne miejsce zajmuje tu problem dobra, rozumianego jako wezwanie i obietnica ocalenia w świecie na zakręcie.

Najnowsza książka Karola Tarnowskiego to zaproszenie do samodzielnego myślenia, które nie godzi się na redukcję ludzkiego życia do "nagich faktów". To propozycja metafizyki otwartej, zakorzenionej w doświadczeniu, a zarazem głęboko związanej z nadzieją.

To opowieść o niezwykłej kobiecie, pierwszej polskiej królowej, której życie wciąż spowija mgła tajemnicy. Autor, opierając się na źródłach historycznych i dorobku polskich oraz niemieckich badaczy, prowadzi nas przez dzieje pełne politycznych intryg, duchowej głębi i ludzkich emocji. Postać, jaka się z nich wyłania, jest mimo upływu wieków zaskakująco aktualna i bliska nam, współczesnym. Książka stanowi pasjonującą podróż w głąb historii, łącząc rzetelność naukową z barwną narracją. Idealna dla miłośników historii i biografii.

Co za czasy w Rzeczypospolitej! Od sławionego w całej Europie zwycięstwa pod Wiedniem w 1683 r. po widmo upadku państwa - zaledwie pół wieku później Siódmy tom "Dziejów Polski" prof. Andrzeja Nowaka czyta się nie jak jeden, ale jak kilkanaście scenariuszy hollywoodzkich superprodukcji historycznych. W tym okresie Rzeczpospolita niestety doznaje porażek jak nigdy dotąd. Kraj przeżywa klęski w wojnach, w których oficjalnie sam nie uczestniczy. Po śmierci Jana III Sobieskiego przez nasze ziemie przewalają się wojska szwedzkie (znów), saskie, rosyjskie, potem pruskie. Po ich przemarszach pozostają zgliszcza i głód. Stanisław Leszczyński jest dwukrotnie obierany królem, ale musi uciekać z Ojczyzny. Przedstawiciel obcej nam niemieckiej dynastii Wettynów, August III, zdobywa polską koronę, ale dzięki carskim sołdatom.
Sąsiedzi Rzeczypospolitej zawiązują tajne sojusze mające na celu utrzymanie wszystkich niszczących nasz kraj tak zwanych wolności. Degeneruje się już nie tylko wolna elekcja, ale niestety także instytucja sejmowa; liberum veto w XVIII w. obnaża swą prawdziwie destrukcyjną siłę. Na 16 zwołanych za Augusta III sejmów aż 15 zostało zerwanych! Rody magnackie tworzą państwa w państwie, by ostatecznie pójść na służbę ościennych imperiów.
Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa? To powiedzenie jest na wskroś szydercze. Owszem, nieliczni faktycznie popuszczali pasa, ale nawet szlachta w wielkiej części żyła w biedzie. W porównaniu z resztą Europy jeszcze najlepiej mieli się chłopi, co nie znaczy, że nie mieli powodów do narzekań, ale przynajmniej nie brano ich siłą do wojska. Po wiedeńskiej glorii w 1683 r. wygasa powoli niebezpieczeństwo ze strony Imperium Osmańskiego, ale prawie równocześnie zanika polskie wojsko. Ojczyzna jeszcze co pewien czas się dźwiga, ale nie może trwale i mocno ustać na nogach. "Upadanie i powstawanie" - określa to prof.. Andrzej Nowak. W tym powstawaniu Autor dostrzega nadzieję na przyszłość, nadzieję na niezbędne reformy mające ratować Rzeczpospolitą.

Co robić, żeby dzieci i młodzież mieli dobre życie i wyrastali na szczęśliwych ludzi? Odpowiedzi na to pytanie od dawna poszukują rodzice i nauczyciele. Jednak wizja dobrego życia i szczęścia z pokolenia na pokolenie się zmienia w wyniku przemian społeczno-kulturowych. Obecnie panuje powszechne przekonanie, że warunkiem dobrego życia i szczęścia jest bycie bogatym - gromadzenie dóbr materialnych, kolekcjonowanie doświadczeń i wrażeń dzięki pieniądzom wydawanym na to, co chcemy i kiedy chcemy.

Badania przeprowadzone do tej pory wskazują, że nasileniu się dążeń materialistycznych towarzyszy spadek dobrostanu, czyli mniejsze zadowolenie z życia, spadek pozytywnych emocji, gorszy stan zdrowia, wzrost lęku i niepokoju, a także negatywnych emocji i uzależnień. Pojawia się pytanie: skoro jest tak dobrze (coraz większy dobrobyt materialny), to dlaczego jest tak źle (pogarsza się stan zdrowia fizycznego i psychicznego)?

Król Herod Wielki (zm. 4 r. p.n.e.) znany jest jako okrutnik, winny opisanej w Nowym Testamencie rzezi niewiniątek. Ten brutalny epizod, nieznajdujący zresztą potwierdzenia w źródłach z epoki, skutecznie przyćmił fakt, że Herod był władcą nowatorskim i skutecznym. Objął tron z nadania Rzymu w 40 r. p.n.e., a potem zręcznie manewrował, by utrzymać swoją pozycję, i zdołał przekształcić Judeę, którą skutecznie związał ze światem rzymskim. Zasłynął z wielu monumentalnych budowli, jakie wzniósł ogromnym nakładem środków, dbał też o Świątynię w Jerozolimie i inne święte miejsca. Mniej szczęścia miał w życiu rodzinnym, rosnąca z wiekiem podejrzliwość i nieustanna obawa przed spiskami na jego życie doprowadzały bowiem do kolejnych tragedii.

Napisana przez Martina Goodmana, wybitnego specjalistę od dziejów Żydów w starożytności, biografia króla Heroda Wielkiego jest barwnym i pogłębionym portretem tego władcy opartym na badaniach źródłowych i najnowszej literaturze przedmiotu.

Jak przeżywać wolność, by była darem, a nie ciężarem?
Na czym polega prawdziwe spotkanie?
Jak prowadzić rozmowę, by nie zamieniła się w wymianę monologów?
W kilkunastu niepublikowanych dotąd w żadnej książce wywiadach ks. Józef Tischner – krakowski filozof, duszpasterz i mistrz słowa – stawia pytania, które wciąż nas bolą i fascynują. Rozmawiał trzy dekady temu, ale jego słowa brzmią tak, jakby były odpowiedzią na nasze dzisiejsze lęki: samotność epoki mediów społecznościowych, zamykanie się w bańkach informacyjnych czy wyzwania związane ze sztuczną inteligencją. Jego przemyślenia na temat problemów Polaków doby transformacji ustrojowej okazują się dzisiaj zadziwiająco aktualne.
To książka o wolności przeżywanej świadomie, o dialogu, który naprawdę otwiera, i o filozofii, która nie boi się mówić językiem górali.
Żywe, odważne i zaskakująco aktualne myśli Tischnera to przewodnik w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie najważniejsze:

W niniejszej książce ukazane zostały obrzędy Świętego Triduum w wybranych średniowiecznych manuskryptach "Ordines Romani" z okresu VIII-XI wieku. Oprócz samego Triduum opisane zostały także pozostałe obrzędy, o których wspominają badane średniowieczne dokumenty. Celem tej pracy jest nie tylko ukazanie przebiegu liturgii zgodnie ze wskazaniami "Ordines", ale umiejscowienie jej na tle wielowiekowej historii liturgii rzymskiej.

Na kartkach Jerozolimy Yotam Ottolenghi i Sami Tamimi odkrywają ekscytującą kuchnię swojego rodzinnego miasta i jego różnorodnych muzułmańskich, żydowskich i chrześcijańskich społeczności. Obaj autorzy urodzili się w Jerozolimie w tym samym roku Tamimi po arabskiej wschodniej stronie, a Ottolenghi po żydowskiej zachodniej.

Ta zachwycająca książka kucharska przedstawia, z unikalnej, międzykulturowej perspektywy, 120 przepisów: od nowatorskich dań warzywnych do słodkich, wspaniałych deserów.

Wszystkie moje życiowe doświadczenia z roślinami leczniczymi starałam się spisać w tej książce w jasny i przystępny sposób, by w miarę możliwości służyć radą i pomocą wszystkim, którzy ich potrzebują.

Moje zioła lecznicze i propozycje receptur pomogły już wielu ludziom w trudnych sytuacjach, zarówno przy lżejszych dolegliwościach, jak i przy poważnych chorobach. Oby ta książka przyniosła pomoc i pociechę wszystkim, dla których ją napisałam!

Książka zawiera

Opisy ziół leczniczych m.in.: pokrzywa, skrzyp, krwawnik, dziurawiec, rdest ptasi, glistnik, rumianek, szałwia, żywokost, nagietek i wiele innych.
Zastosowanie w leczeniu Treben podaje konkretne receptury i zalecenia dotyczące stosowania naparów, okładów, kąpieli czy nalewek.
Świadectwa uzdrowień autorka przytacza historie ludzi, którzy odzyskali zdrowie dzięki terapii ziołami.
Porady praktyczne kiedy i jak zbierać zioła, jak je przechowywać, przygotowywać i stosować.
Duchowy aspekt leczenia Treben wierzyła, że zioła są darem Boga i że modlitwa może wspomóc proces zdrowienia.

Każdy czytelnik bez trudu znajdzie w tej książce odpowiednie zioła na swoje dolegliwości, a dzięki licznym poradom także odpowiednio je zastosuje. Sprzyja temu przejrzysty układ książki oraz alfabetyczny spis chorób i dolegliwości.