Historia ogólna

Anna Politkowska była podziwianą na całym świecie, nieustraszoną i wielokrotnie nagradzaną rosyjską dziennikarką pochodzenia ukraińskiego, która została zamordowana w 2006 roku.

Bardziej niż kiedykolwiek aktualna i ważna w dzisiejszym krajobrazie politycznym Rosja Putina jest zarówno porywającym portretem kraju pogrążonego w kryzysie, jak i świadectwem tej niezwykłej reporterki.

Począwszy od despotycznego ucisku Putina stosowanego wobec zwykłych obywateli i szerzącej się korupcji na najwyższych szczeblach władzy, a skończywszy na mafijnych układach, skandalach na prowincji i upadku inteligencji.

Politkowska w ostrych słowach potępia prezydenta i jego rządy, ujawniając wstrząsający stan rzeczy: żołnierzy umierających z niedożywienia, rodziców zmuszanych do dawania łapówek, by odzyskać ciała zmarłych synów, poborowych wynajmowanych jako niewolników.

Za prawdę, którą szerzyła między innymi w tej książce, Politkowska zapłaciła najwyższą cenę.

Bertrand Galimard Flavigny przedstawia losy jednego z najsłynniejszych zakonów rycerskich od jego początków do czasów współczesnych. Wpływy i bogactwa joannitów w Ziemi Świętej dorównywały dobrom templariuszy - władali ogromnymi posiadłościami ziemskimi i twierdzami, w tym słynnym Krak des Chevaliers. Po upadku Akki ich siedziby znajdowały się kolejno na Cyprze, Rodos i Malcie. Atakowali ziemie Bizancjum i walczyli z sułtanem Sulejmanem.

Autor skupia się nie tylko na historii zakonu, jego strukturze organizacyjnej i działalności na przestrzeni wieków, lecz także na kwestiach medycyny, floty, korsarstwa, architektury wojskowej, sztuki barokowej i świętości oraz niezwykle istotnych dla losów joannitów relacjach zakonu z kolejnymi europejskimi monarchami, Stolicą Apostolską i Osmanami. Opisując burzliwe dzieje szpitalników, analizuje źródła ich potęgi i stara się odpowiedzieć na pytanie, co sprawiło, że nie podzielili oni losu templariuszy i udało im się przetrwać do dziś.

Dlaczego joannici uznawani byli za zbrojne ramię papieża? Czym były tzw. Języki, jakimi metodami leczono panów chorych? Dlaczego Caravaggio został nadwornym malarzem zakonu, kto wzniósł mury Valletty, z kim i jakimi sposobami zakon walczył na wodach Morza Śródziemnego i dlaczego joannici przejęli dobra templariuszy?

Na te i wiele innych pytań nurtujących czytelnika poszukującego informacji na temat historii zakonu Flavigny udziela odpowiedzi z kronikarską wręcz drobiazgowością. Obraca wniwecz niektóre utarte poglądy, rzucając nowe spojrzenie na dotychczasową wizję organizacji, która zdołała przetrwać kilka stuleci zawirowań politycznych, konfliktów zbrojnych i tułaczki w poszukiwaniu siedziby.

Historia Powstania Warszawskiego to historia tysięcy różnych bohaterów. Bez wątpienia należą do nich także ci mężczyźni i kobiety, których Michał Tomasz Wójciuk przedstawia na kartach tej książki, czyli energetycy stołecznej Elektrowni. 1 sierpnia 1944 r. zorganizowali oni brawurowy szturm na zakłady, dzięki którym Warszawa czerpała prąd. Pokonali niemieckiego wroga w trudnym i miejscami brutalnym boju, a następnie przez ponad miesiąc nie tylko bronili Elektrowni, ale również dbali o to, aby działała i dostarczała energię elektryczną do kolejnych budynków zdobywanych przez Powstańców.

Jak w całym Powstaniu, tak i tu polscy bojownicy o wolność mierzyli się z problemami; przede wszystkim byli słabsi liczebnie oraz pod względem uzbrojenia. Przewyższali wroga jednak wolą walki, męstwem i pomysłowością. To właśnie tutaj powstał jedyny samochód pancerny skonstruowany w warunkach powstańczych, który posłużył do niezwykle odważnego ataku na niemieckie pozycje. I to stołeczni energetycy wpadli na nadzwyczaj oryginalny pomysł odbicia z rąk niemieckich piwnic swojego zakładu.

Wielkim walorem tej publikacji są ponadto liczne ilustracje archiwalne, dzięki którym czytelnik łatwiej przeniesie się w realia roku 1944 - zobaczy bohaterskich Powstańców podczas walki, nieraz w zupełnie dramatycznych okolicznościach, a także przy zajęciach codziennych. Ta książka to szczególny dokument owych dni kończący się rozdziałem o pamięci, jaką bohaterscy Energetycy otaczani są dziś przez swoich następców z Polskiej Grupy Energetycznej.

Poprzez dwudziestolecie – to druga część autobiograficznej powieści Innocentego Libury, stanowiąca – jak i poprzednia pt. Krokiem zdobywców (wyd. 2018) – zamkniętą całość. Książka obejmuje okres drugiej Rzeczpospolitej. Młody Mieczysław Łękawski (pod którym kryje się sam Autor) wyrusza z rodzinnego domu w Olkuszu na studia polonistyczne i plastyczne do Warszawy. W trakcie studiów – by zdobyć środki na utrzymanie, ale też by szerzej poznać świat – pracuje jako robotnik we Francji. Zdobywszy wykształcenie w stolicy, powraca najpierw do Olkusza, by podjąć pracę nauczycielską w gimnazjum, którego sam wcześniej był absolwentem, a następnie uzupełnia studia w Krakowie. Życiowe drogi wiodą go ostatecznie na Śląsk – zostaje nauczycielem w I Gimnazjum i Liceum w Rybniku. W Rybniku też zakłada dom rodzinny. Tak jak i poprzednio – wszystkie osoby i zdarzenia są autentyczne, przez co powieść zyskuje charakter dokumentalny. A ciekawych postaci i wydarzeń w książce niemało. Ujrzymy w niej najpierw w żywej akcji pierwszych twórców i instruktorów polskiego harcerstwa, na czele z idolem młodości Autora – „Szumiącym Dębem”, czyli druhem Tadeuszem Strumiłłą. Krąg harcerzy olkuskich – znanych z pierwszej części – rozszerzy się o druhów – instruktorów i działaczy – związanych z Górnym Śląskiem, zwłaszcza z Rybnikiem, gdzie Autor sam założy IV Rybnicką Drużynę Harcerską imienia Henryka Sienkiewicza. Wspomniany zostanie Marian Łowiński – komendant Chorągwi Śląskiej, Henryk Kapiszewski – członek Kwatery Głównej ZHP, Stanisław Wojciech Rudnicki, Wanda Jordan-Łowińska i wielu innych. Do najbliższych przyjaciół Autora należeć będzie Józef Pukowiec – wybitny harcmistrz śląski (ścięty później przez hitlerowców), z którym razem przeżyją dość zabawną przygodę podczas III Wszechświatowego Zlotu Harcerstwa w Birkenhead pod Liverpoolem.

Nie tylko jednak harcerze wypełnią karty opowieści. W latach studenckich Autor zetknie się z barwnym środowiskiem akademickim dwóch uniwersytetów – Warszawskiego i Jagiellońskiego. Przed oczami czytelnika przesunie się cały poczet profesorów tych uczelni, poczynając od wybitnych językoznawców, jak Stanisław Szober, Jan Baudouin de Courtenay, Stanisław Słoński, Adam Kryński, Jan Łoś, Zenon Klemensiewicz, poprzez historyków filozofii i kultury, jak Władysław Heinrich, Witold Rubczyński, Władysław Tatarkiewicz, Kazimierz Zieliński, a skończywszy na znakomitych literaturoznawcach, jak Józef Kallenbach, Bronisław Gubrynowicz czy Ignacy Chrzanowski. Ten ostatni stanie się promotorem pracy doktorskiej Autora. Rozwijając talenty plastyczne, trafi Autor na zajęcia prowadzone przez Eligiusza Niewiadomskiego – późniejszego zabójcę prezydenta Narutowicza. Przy każdej z tych postaci Autor zatrzyma się na chwilę, by zapisać jakiś szczegół – czy to z wykładów, czy z osobistej rozmowy, czasem nawet jakiś charakterystyczny gest czy szczegół ubioru.

Przełożyła Bella Szwarcman-Czarnota

Robert Muchembled, profesor Uniwersytetu Paris III, jest znanym i cenionym historykiem-kulturoznawcą. Sławę i uznanie przyniosły mu przetłumaczone na kilkanaście języków opracowania historii czarnoksięstwa.

Obecne dzieło jest ciekawym, dobrze udokumentowanym, obejmującym wiele dziedzin wprowadzeniem w kształtowanie się kultury Zachodu, z włączeniem Stanów Zjednoczonych. Osnową rozważań jest tu stosunek do problematyki szatana i roli zła. Dotyczą one przestrzeni kulturowej od schyłku średniowiecza, poprzez wczesny renesans, barok po nasze czasy. Do bogatego, zajmująco przedstawionego materiału źródłowego dodaje własne niebanalne przemyślenia. Osnową rozważań jest tu figura szatana w jego najrozmaitszych, historycznie uwarunkowanych postaciach i odmianach, związane z nim wierzenia, symbole i obrzędy kształtujące pojmowanie zła (od klasycznej teodycei i jej późniejszych wariantów po dzisiejsze wyobrażenia dotyczące natury zła), a także związane z diabłem zachowania kulturowe od XII wieku (jesień średniowiecza) po schyłek XX stulecia.

Z tego studium badanych na nowo poprzez pryzmat obrazu diabła przejawów kultury Zachodu (literatura, kino, komiks, malarstwo), wyłania się wizja diabła jako skomplikowanego zjawiska kultury, jako symbolu i inicjatora mechanizmu protestanckiej reformacji, organizatora nowego ładu moralnego, aż po dziś uruchamiającego i ożywiającego w nowoczesnych społecznościach Zachodu idee demonologiczne.

"Na Szlaku Świętej Warmii" to trzeci tom ze świętowarmijnej serii podpowiedników po Szlaku. Poświęcony jest kulturze niematerialnej Warmii, stworzonej przez ludzi tu urodzonych lub mieszkających, zarówno tych wielkich, jak i prostych. Podróżnik to "szkic do ich portretu" w postaci kilku esejów. Ich zadaniem nie jest podanie usystematyzowanej, przewodnikowej wiedzy. Maja zachęcić do poszukiwania, do odkrywania, zbaczania z głównych dróg i tras, aby odkryć Warmię dla siebie i może poszukać tu swojego miejsca, bo Warmia jest miła... i niepowtarzalna.

Książka wydana przez IDMN razem z Wydawnictwem Neriton, stanowi pierwszy kompleksowy opis życia religijnego w trakcie walk powstańczych w Warszawie w 1944 r. Publikacja jest bogato ilustrowana. Do książki załączone są dwie mapy, ukazujące zasięg parafii warszawskich w 1944 r. oraz miejsca sprawowania mszy podczas Powstania Warszawskiego.

Kiedy myślimy o archeologii, wyobrażamy sobie wykopaliska w poszukiwaniu starożytnych skarbów, przebijanie tuneli do wnętrza grobowców egipskich faraonów czy odkrywanie czaszek neandertalczyków. Jednak archeologia to znacznie więcej – to nauka bazująca na ludzkiej ciekawości tego, co było niegdyś. To nauka, która poszukuje świadectw dotyczących całej, liczącej ponad trzy miliony lat, historii człowieka.

Warto przypatrzyć się z bliska mniszej republice Athosu, jej różnym monasterom, skitom, kelliom, kaliwom, metochionom, rozsiadłym na pierwszym z trzech półwyspów Chalcydyki, wglądnąć do wnętrza prastarych budowli, kryjących nader cenne archiwa, a o ile się da, i do duszy athoskiego mnicha w jej zewnętrznych objawach. Lecz wpierw uzbrójmy się w cierpliwość i pewną dozę odwagi do znoszenia rozmaitego rodzaju niewygód, bo mamy się udać w świat mnichów żyjących tradycjami co najmniej średnich wieków.

Celem niniejszego wydawnictwa źródłowego jest ukazanie interesujących wspomnień jednego z duchownych diecezji kieleckiej. W okresie II wojny światowej był on duszpasterzem w Jędrzejowie, Busku-Zdroju i Kielcach. Głosił patriotyczne kazania i angażował się w działalność konspiracyjną Polskiego Państwa Podziemnego. Pod pseudonimem Wicher służył jako kapelan w Okręgu Radomsko-Kieleckim Armii Krajowej. W 1944 roku podczas akcji Burza przeszedł szlak bojowy 4 Pułku Piechoty Legionów AK. Został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari i innymi wyróżnieniami oraz awansowany do stopnia majora. Po II wojnie światowej w okresie stalinowskim był więziony i represjonowany z powodów politycznych. Wspomnienia zostały opatrzone wstępem i przypisami.

Od 1600 lat klasztory i zakony są częścią chrześcijaństwa. Szczególnie ważną rolę odgrywały w średniowiecznej Europie, kiedy to hojnie wspierane przez władców, możnych rycerzy i mieszczan stanowiły istotny element politycznej i gospodarczej mapy Zachodu. Praca Clifforda H. Lawrence’a stanowi kompendium wiedzy na temat średniowiecznego ruchu zakonnego i jest doceniana zarówno przez historyków jak zwykłych czytelników zainteresowanych dziejami cywilizacji europejskiej. Autor przedstawia dzieje ruchu monastycznego od jego początków w III w na pustyniach Egiptu i Palestyny aż po schyłek epoki średniowiecza.

Zapoznaje nas z historią zakonu klarysek, benedyktynek i benedyktynów, cystersów, kanoników regularnych, zakonów żebraczych. Poza gruntowną wiedzą daje wgląd w życie duchowe, praktyki i życie codzienne średniowiecznych zakonów.

Monastycyzm średniowieczny to wznowienie, a właściwie drugie wydanie, ważnej w świecie mediewistycznym publikacji. Podstawą wznowienia było nowe, zmienione i rozszerzone wydanie angielskie, a więc przekład, tym razem autorstwa Rafała Rutkowskiego, i opracowanie redaktorskie też są nowe.

W 2009 r. historia szesnastoletniej Rifqi Bary trafiła do ogólnokrajowych amerykańskich mediów, kiedy uciekła z rodzinnego domu w Ohio, twierdząc, że jej ojciec, gorliwy muzułmanin, znęcał się nad nią i groził, że ją zabije z powodu jej chrześcijańskiej wiary. Burza medialna postawiła naprzeciw siebie krytyków islamu i jego obrońców, wywołując międzynarodową dyskusję na temat sposobu traktowania w nim kobiet i konwertytów na chrześcijaństwo, oraz tego, jak należy chronić takie osoby. W tej książce Rifqa Bary we wstrząsających szczegółach relacjonuje wydarzenia, które doprowadziły ją do podjęcia decyzji o ucieczce z domu, opisując całe łańcuchy wydarzeń, które to za sobą pociągnęło. Porzucenie islamu i przyjęcie chrześcijaństwa kosztowało ją więcej niż mogła sobie wyobrazić, ale też dało jej więcej niż mogła sobie wymarzyć

Książka prezentuje unikalne zdjęcia i wyjątkowy klimat polskiego, przedwojennego, starego Lwowa, którym towarzyszy żywy lwowski język - słownik mowy lwowskiej, czyli słynnego bałaku. Możemy tu niemalże dotknąć i usłyszeć nieprzemijające piękno i urok tego miasta. Zdjęcia, wykonane z wysokości Góry Zamkowej i z wieży ratuszowej pokazują szeroką panoramę Lwowa z jego budowlami, pomnikami, placami, parkami, ulicami i zaułkami, świątyniami wielu wyznań - kościołami, cerkwiami i synagogami, a także bazarami i targowiskami ze zwyczajnymi ludźmi i lwowskimi batiarami.

Zamach krok po kroku minuta po minucie. Czy na placu św. Piotra rzeczywiście była zakonnica, która ciągnęła zamachowca za rękaw i czy była to matka Speranza, której przypisywano dar bilokacji? Jak siostra Letizia inna kobieta w habicie zatrzymała Alego Agcę przed bazyliką? Ile zamachów przeżył Jan Paweł II? Włoski dziennikarz Antonio Preziosi nie zatrzymuje się na szczegółowej rekonstrukcji wydarzeń z 13 maja 1981 roku, ale idzie dalej, analizując wszelkie dostępne dokumenty i świadectwa ludzi będących obok papieża w tym krytycznym momencie, i ukazuje nam cierpienie, które odtąd stało się misją Jana Pawła II już do końca jego ziemskich dni. Wątek zamachu na życie Jana Pawła II stał się dla Autora także drogą odkrywania niezwykłej więzi, jaka łączyła papieża z Maryją. Jego cudowne ocalenie było niejako konsekwencją zawierzenia Matce Bożej od dzieciństwa, przez wytrwałe, do końca wypełniane Totus Tuus.

Historia legalnych aborcji od zbrodni sowieckich po czasy współczesne

Książka w rzetelny sposób ukazuje przerażającą i tragiczną historię aborcji. Naruszenie prawa do życia powoduje, że nominalna demokracja staje się faktycznie systemem totalitarnym. Autor ukazuje tę prawdę w perspektywie historycznej, przedstawiając najpierw wstrząsające wydarzenia w Rosji sowieckiej, która jako pierwsza prawnie zaaprobowała dzieciobójstwo. Geneza legalizacji aborcji w systemach totalitarnych, sowieckim i hitlerowskim zostaje następnie poszerzona o krąg kultury zachodniej. Autor omawia historię sprawy Roe vs Wade, która stanowiła przełom w orzeczeniach aborcyjnych w USA i na całym Zachodzie. Przedstawia rozwój klinik Planned Parenthood. Przypomina wydarzenia, które rozegrały się w krajach Europy Zachodniej oraz obecne naciski zmierzające do poszerzenia tzw. „prawa do aborcji” w państwach Unii Europejskiej. Książka ukazuje się w szczególnym momencie, także w polskiej rzeczywistości…

Na taką książkę miłośnicy zagadek i sekretów z przeszłości czekali od lat.

Drzemie w was gen odkrywcy?

Chcielibyście wyruszyć w podróż w czasie i dowiedzieć się:

• Czy można ustalić DNA Piastów?

• Gdzie w Polsce mamy święte jeziora?

• O czym mówią „gadatliwe” kości i odcięte głowy?

• Dlaczego smród starych odchodów to dobry znak?

• Po co najdawniejsi rolnicy wznosili megality?

• Czy archeolodzy wpadli na trop włosa Kopernika?

Na ziemiach polskich nie ma spektakularnych piramid, ale nie brakuje tajemnic ukrytych w ziemi. Oto fascynujący przegląd najnowszych teorii i odkryć archeologicznych. Rozbudzająca wyobraźnię i głód wiedzy opowieść o naszych praprzodkach, ich duchowości i przedsiębiorczości, przybyszach z dalekich stron i relacjach z sąsiadami, żmudnych wykopaliskach i przypadkowych znaleziskach, nietypowych pochówkach łączonych z lękiem przed wampirami, poszukiwaniu (i rozkradaniu) skarbów, archeologii podwodnej i autostradowej oraz lotniczym skanowaniu lasów. Ta przygoda nie ma końca…

Oparte na imponującym materiale źródłowym kompendium Agnieszki Krzemińskiej, archeolożki i popularyzatorki nauki, w brawurowy sposób wypełnia lukę w publikacjach na temat naszej historii.

Problematyka Kresów i ich mieszkańców stanowiła znaczący obszar zainteresowań uniwersyteckich i osobistego zaangażowania ks. prof. Dzwonkowskiego. Przez wiele lat podróżował do tych miejsc, zbierał materiały dokumentujące życie ich mieszkańców. Na marginesie tych notatek zapisywał prywatne doświadczenia spotkań z ludźmi i właśnie przy pracy nad komentarzami do tych wypraw zastał go kres ziemskiego życia. Zachwycała go opowieść o wielokulturowej Polsce, która przetrwała w sercach i praktyce życia Polaków na Białorusi, Litwie, Ukrainie, w Rosji, Gruzji, Armenii i Kazachstanie. Jego osobiste spotkania były z pewnością bogatsze i głębsze niż to, co udało się przenieść na papier. Dzięki tej publikacji otrzymujemy wgląd choćby we fragment tych jego doświadczeń, możemy obcować z zapisem zmagań konkretnych osób o ocalenie swojej polskości. Kwestia samookreślenia się narodowego, pochodzenia i przynależności narodowej, była problemem dla przybywających z zewnątrz, a nie dla samych mieszkańców odwiedzanych miejsc, którzy byli jednocześnie Litwinami, Białorusinami i Polakami, zanurzonymi w kulturze, jak powiedzielibyśmy współczesnym językiem, swoich „małych ojczyzn”, a budowali kulturę wspólnej wielkiej ojczyzny. Autor niejako na pożegnanie podarował nam zbiór pamiątek - wspomnień, historii, spotkań, relacji, obraz tym cenniejszy, że wobec aktualnej globalizacji i kulturowej dyfuzji pokazujący zdolność przetrwania społeczności i zachowania własnej tożsamości. Z pewnością nie bez znaczenia jest odczytanie tych historii w kontekście bieżących wydarzeń za naszą wschodnią granicą i obecności tysięcy uchodźców na ziemiach naszej ojczyzny. Historia opowiedziana przez ks. Dzwonkowskiego staje się bardzo aktualna i nabiera głębszego wymiaru. Po części wyjaśnia polską gościnność i pomoc okazywaną m.in. przybywającym Ukraińcom.

Autor patrzy uważnie na otaczający nas świat i z żelazną logiką wyciąga wnioski, które budzą niepokój, a nawet lęk.

Czyż nie brzmi to znajomo i złowieszczo: będzie się popierać zepsucie obyczajów, ze świętej religii uczyni się straszaka, aby obrzydzić ją szlachetnym sercom, podłość będzie się nagradzać orderami i zaszczytami, lud ogłupiać wódką, szlachtę szlifami i stanowiskami, a na głowy tych, co będą stawiać opór, wyznaczy się cenę, aby rozprawić się z nimi w stosownej chwili.

Słowa te wyszły spod pióra Zygmunta Krasińskiego ponad 180 lat temu! Napisana piękną polszczyzną książka bazuje na wydanej 10 lat temu Uległości czy niepodległości oraz na Strachach i Lachach. Zmusza do przemyśleń, do szukania narodowych, a więc chrześcijańskich korzeni. Utrwala narodową pamięć i uświadamia, jaką straszną cenę trzeba płacić za jej utratę. Obraz współczesnej Polski z historią w tle, obraz odarty z wszelkiej narosłej przez lata komunizmu i neokomunizmu półprawdy.

Autor rozprawia się również z rosnącym zakłamaniem III RP. Odwołuje się do roli Krzyża w życiu narodu. Jego pogląd jest jasny: Polsce i Polakom uległość nigdy pożytków nie przyniosła i przynieść nie może, a bohaterstwo i ofiary złożone przez tyle pokoleń naszych rodaków godne są chwały. Autor wyraźnie wskazuje na wewnętrzne oraz funkcjonujące za granicą ośrodki antypolskie, a także metody ich działania; jedną z podstawowych jest manipulowanie historią albo jej eliminowanie – także z programów szkolnych.

Porywająca lektura! Kilkadziesiąt ilustracji wzmacnia jeszcze siłę przekazu.

Dlaczego? – ciśnie się na usta za każdym razem, kiedy zastanawiamy się nad historią Rosji oraz relacji polsko-rosyjskich. Dlaczego Rosja boi się Polski? Dlaczego państwa zachodnie od stuleci naiwnie wierzą w dobre intencje Moskwy? Dlaczego w dziejach Rosji jest aż do dziś tyle brutalności, przemocy i zacofania? Dlaczego krwiożerczo napadała na kraje, które uważała za słabsze; na przykład na Polskę w 1920 czy 1939 r., na Gruzję w 2008 r. albo na Ukrainę w 2022 r.?

W tej arcyważnej i niezwykle aktualnej książce wybitny znawca dawnej i współczesnej Rosji prof.. Andrzej Nowak odsłania źródła rosyjskiej mentalności cofając się aż do czasów powstania państwa polskiego i Rusi Kijowskiej, kiedy Moskwa była zarośniętym trawą i lasem skrawkiem ziemi w dziczy, prowadząc czytelnika aż do czasów współczesnych i haniebnej inwazji Władimira Putina na Ukrainę. Uczony tłumaczy, że Ruś to nie Rosja, a dziedzictwo tamtej historycznej krainy nie ma nic wspólnego ze współczesną Moskwą. Dopiero w XV w. zaczęto na dworach w Krakowie i Wilnie postrzegać Moskwę jako zagrożenie militarne, kiedy dla uzasadnienia swoich wojen przeciwko Polsce carowie już wtedy zaczęli używać argumentów, które słyszymy również dziś – rzekoma obrona mniejszości prawosławnej i zjednoczenie wszystkich Rusinów pod jednym berłem.

Wprowadzenie, przekład z j. łacińskiego, opracow.naukowe i indeksy ks. Tadeusz Kołosowski SDB